પરદેશની એક પ્રાથમિક શાળાના બાળકોને ભગવાનને પત્ર લખવાનું કહેવામાં આવ્યું. પત્રોમાંના થોડાંક વાક્યો..

• હે ભગવાન, તું કેટલું બધું કામ કરે છે ! જગતની દરેકે દરેક પ્રવૃતિ તેમ જ વ્યક્તિનો તું ખ્યાલ રાખે છે. તો હેં પ્રભુ, તું વેકેશન પર જાય ત્યારે આ બધું કોણ સંભાળે છે ? – જેન
• સાચું કહું ભગવાન ? પ્રાર્થનાના સમય સિવાય પણ હું ઘણી બધી વખત તારા વિશે વિચારું છું. – ઇલિયોટ
• ભગવાન ! હું હંમેશા એવું માનતી હતી કે નારંગી અને જાંબલી રંગ એકસાથે ક્યારેય સારા ન લાગે. પણ ગઇકાલે તારી ખીલવેલ સંધ્યાના રંગો જોયા પછી મારી એ માન્યતા જ બદલાઇ ગઇ. – માર્ગારેટ
• એક ખાનગી વાત પૂછી લઉં ભગવાન ? તમે ખરેખર અદ્ર્શ્ય છો કે પછી એ કોઇ ચાલાકી, ટ્રીક છે ? !! – લ્યુસી
• હે ભગવાન, શું મારા પપ્પા નરકમાં જશે ? મારી મા કહેતી હતી કે જો મારા પપ્પા ઘરમાં ખરાબ શબ્દો બોલશે તો જરુર નરકમાં જશે. – અનિતા
• ભગવાન, સાચ્ચે સાચ્ચું કહેજો હોં !! તમે ખરેખર જિરાફને આવું જ બનાવવાનું નક્કી કરેલું કે પછી અકસ્માતે જ એ આવું લાંબી ડોક વાળું બની ગયું ? – નોર્મા
• હે ભગવાન, માણસોને મરી જવા દઇને નવા બનાવ્યા કરાવાની ઝંઝટ કરવા કરતાં હાલમાં જે જીવતા છે એ બધાને કાયમ રાખી દો તો કેવું ? – જેન
• હેં ભગવાન, આ બધા દેશોની આસપાસ રેખાઓ કોણ દોરે છે ? – નાન
• હેં ભગવાન, તમે રવિવારે જ પ્રાર્થનાનો દિવસ કેમ રાખ્યો છે ? અમારા માટે એકાદ દિવસ તો આખ્ખો રજાનો ન હોવો જોઇએ ? – ટૉમ
• હે પ્રભુ, મને એક નાનકડો વછેરો મોકલી આપો ને !! એમ કરો, મોકલી જ આપજો. કારણ કે મેં આ પહેલી જ વખત તમારી પાસે કંઇક માગ્યું છે. વિશ્વાસ ન આવે તો મારા ખાતાની ચોપડીમાં જોઇ લેજો !! – બ્રુસ
• સાચું કહું ભગવાન, મારો નાનો ભાઇ ઉંદરડો જ છે. મારી બધી વસ્તુઓ એ કાપી નાખે છે. બસ, એને એક પૂંછડી ઉગાડી દેજો, હા !! હા !!.. – ડેની
• ભગવાન હું મોટો થઇને મારા ડેડી જેવો બનવાની ઇચ્છા રાખું છું, પણ મને આખા શરીરે એમની જેટલા વાળ ન ઉગાડતા !! – સામ
• હે ભગવાન, તમે મારી જરા પણ ચિંતા કરતા નહીં !! રસ્તો ઓળંગતી વખતે હવે હું બંને તરફ બરાબર જોઇ લઉં છું ! – ડીન
• તમે તો બધાને જોઇ શકો છો ને બધું જ જોઇ શકો છો ને પ્રભુ ? આ રવિવાર તમે ચર્ચમાં જોજો, હું તમને મારા નવા બુટ બતાવીશ !! – મિકી
• તમે બાઇબલમાં લખ્યું છે તે પ્રમાણે હું પણ 900 વરસ જીવી શકું એવું કંઇક કરી આપજો ને ભગવાન !! – ક્રીસ
• ભગવાન, આજે અમને નિશાળમાં શીખવાડ્યું કે થોમસ આલ્વા એડીસને લાઇટબલ્બની શોધ કરી. પણ ચર્ચના પાદરી તો કહેતા હતા કે પ્રકાશ તમે બનાવ્યો છે. તો જોઇ લેજો, ક્યાંક એડિસને તમારી શોધ પોતાના નામે તો નથી ચડાવી દીધી ને ? – ડોના
• તમે મને નાનકડો ભાઇ મોકલી આપ્યો એ બદલ તમારો આભાર ભગવાન, પણ મારે તો નાનકડું ગલુડિયું જોઇતું હતું !! – જોઇસી
• ભગવાન, હું ખાતરીપૂર્વક કહી શકું છું કે આ જગતની દરેકેદરેક વ્યક્તિને ચાહવી તારા માટે ખૂબ જ કપરું કામ બની રહેતું હશે નહીં ? અમારા ઘરમાં તો અમે ચાર જ જણ છીએ છતાં એકબીજાને ચાહી નથી શકતા !! – જ્હોન

બાળકો ભગવાનની કેટલા નજીક હોય છે !!!!

ડૉ. આઇ. કે. વીજળીવાળાના પુસ્તક ‘અંતરનો ઉજાસ’માંથી સાભાર

 

 

પ્રિય,

જો આવતી કાલની સવાર કદાચ મારા વગરની ઊગે, હું તને જોવા ન મળું, સૂર્ય ઊગે પણ હું ન હોઉં, એવી ક્ષણ આવે તો હે પ્રિયે !! ખુબ જધ્યાનથી સાંભળજે… તું મારા માટે રડીશ એ મને બિલકુલ નહીં ગમે… આમેય તું રડે છે એ મને ક્યારેય નથી ગમતું. તું મને ખુબ ચાહે છે તેની મને જાણ છે. હું પણ તને ખુબ ચાહું છું. તારી સાથે પસાર કરેલી જિંદગીની સૌથી અદભુત ક્ષણોની યાદગીરી, આપણે સાથે જોયેલાં સપનાં, એ પળેપળ તને મારી યાદથી ભરી દેશે. મને પણ દરેક ક્ષણે તારી યાદ આવશે જ …

 પણ જો કદાચ આવતી કાલ ખરેખર મારા વિના ઊગે તો હે પ્રિયે ! એટલું સમજવાની કોશિશ કરજે કે સ્વર્ગમાંથી એક ફિરસ્તો મારું નામ લઇને આવ્યો હતો. મારે હવે સ્વર્ગમાં રહેવા જવાનું છે એવું મને કહેતો હતો. મારા ચહિતા અને મને ચાહતા સૌને છોડીને સાવ એકલા જ મારે એનો હાથ પકડીને જવાનું હતું. હું જાણતો હતો કે મારે હવે જવું જ પડશે તો પણ મારી આંખમાંથી આંસુ ટપકી પડ્યાં. આખી જિંદગી મેં એવું જ વિચારેલું કે મારે ક્યારેય મરવાનું નથી. ઘણું જીવવું છે, ખુબ પૈસા કમાવા છે. નામ મેળવવું છે. ખુબ સંપત્તિ એકઠી કરવી છે. આવી આવી તો હજાર ઝંખનાઓને મેં પાળી પોષી હતી.

 એવું થાય છે કે જો એકાદ દિવસ પણ વધારે મળી જાય તો આ બધી ઇચ્છાઓને ત્યજીને મારે તારી સાથે રહેવું છે. કામ અને કમાવાની દોડાદોડીમાં દિવસો કાઢવાને બદલે તને ખુબ જ વહાલ કરવું છે. દિલથી ભેટીને તને આવજો કહેવું છે. હું હવે એ જાણે ગયો છું કે હવે આ વાત શક્ય નથી. હવે તો તારી યાદગીરી જ મારી સાથે રહેશે.

 હવે દુનિયાની ઝાકઝમાળ, દુખ આનંદ કંઇ પણ મને સ્પર્શી શકશે નહીં. આજે જ્યારે હું સ્વર્ગના દરવાજામાંથી અંદર ગયો ત્યારે ખુદ ભગવાને મને આવકાર્યો. મંદ મંદ સ્મિત સાથે એમણે એમનો હાથ લંબાવ્યો. કહ્યું, ‘આ જગ્યા એ તારી અનંત યાત્રાની અનંત શરુઆત છે.. આનું જ મેં તમને વચન આપ્યું હતું. યાદ છે ને ? દુનિયાની તારી જિંદગી હવે હંમેશ માટે ભુતકાળ છે. અહીં કોઇ ભવિષ્યકાળ જ નથી… અહીંયા બધા દિવસો સરખાં છે. તું હંમેશા મારામાં વિશ્વાસ ધરાવતો રહ્યો છે. ઘણી બધી વખત મને ન ગમતાં કૃત્યો જાણવા છતાં તેં કર્યા છે. પણ જા !! આજે તને એ બધાની માફી આપું છું. હવે મારો હાથ પકડીને આ અનંતને સ્પર્શી જો. તને હંમેશ માટે હું મારામાં સમાવી લઉં છું.”

 એટલે હે પ્રિયે, આવતી કાલની સવાર કદાચ મારા વગરની ઊગે તો મને બહાર ક્યાંય ન શોધતી. તારા હૃદયમાં જોજે. ભગવાનની જોડાજોડ હું પણ ત્યાં હોઇશ !! ચોક્કસ ત્યાં જ હોઇશ !!

ડૉ. આઇ. કે વિજળીવાળાના પુસ્તક ‘મોતીચારો’માંથી સાભાર

 

શિયાળાનો સમય હતો. ન્યુયોર્કની સડકો બરફથી છવાઇ ગઇ હતી. એ વખતે નવેક વરસનો છોકરો ટાઢથી ઠૂઠવાતો એક ડિપાર્ટમેંટલ સ્ટૉરના શોકેસના બહારના કાચની આરપાર તાકીને કંઇક જોઇ રહ્યો હતો. કાતિલ ઠંડીમાં એણે શરીર પર થોડાક ચીંથરા વીંટ્યા હતા. એના પગ ખુલ્લા હતા. ઠરી જતા આંગળાઓને રાહત આપવા એ વારંવાર એક પગ ઊંચો લઇ લેતો હતો. એના હોઠ ફાટી ગયા હતા. એ ખૂબ જ ભુખ્યો હશે એવું એના દેખાવ પરથી લાગતું હતું. ડિપાર્ટમેંટલ સ્ટોરના પારદર્શક કાચમાંથી નજરે પડતાં બુટ, ગરમ કપડાં, બ્રેડ વગેરે જોતાં જાણે એ ક્યાંક ખોવાઇ ગયો હતો.

 ‘બેટા, આટલી ઠંડીમાં તું શું જોઇ રહ્યો છે?’શ્રીમંત દેખાતી એક સ્ત્રીએ એના ખભા પર હાથ મુકી પૂછ્યું. પેલો છોકરો ચમકી ગયો અને બોલ્યો,”મેમ, હું ભગવાનને પ્રાર્થના કરતો હતો કે પેલા બુટ મને અપાવે. હવે મારાથી ઠંડી સહન નથી થતી એટલે એ જલ્દીથી મોકલાવે.”

 પેલી સ્ત્રી થોડીક ક્ષણો વિચારમાં પડી ગઇ. પછી એ છોકરાનો હાથ પકડીને એને સ્ટોરની અંદર લઇ ગઇ. કાઉંટર પર બેઠેલા માણસને આ છોકરાના માપના સારામાં સારા બુટ અને મોજાં કાઢવાનું કહ્યું. આ દરમિયાન એણે નોકર પાસે બાથરુમમાં ગરમ પાણી કરાવી બાળકના હાથપગ ધોવડાવી એને ગરમ કપડાં અને કોટ પહેરાવ્યાં પછી સ્ટોરની કેંટિનમાં એને ગરમ ચોકલેટ અને સેંડવિચનો નાસ્તો કરાવ્યો. ત્યારબાદ બાળકને એના બુટ બરાબર બાંધી આપવાનું કહી પોતે બારણા તરફ આગળ વધી.

 ”અલ્યા છોકરા !! તું ઓળખે છે એ સ્ત્રીને ? એ સ્ત્રી કોણ હતી તને ખબર છે ?” બુટની દોરી બાંધતાં કાઉંટર પરના માણસે પ્રશ્ન કર્યો. એ બાળકે માથું હલાવી હા પાડી.

 પોતાની અને આ સ્ટોરની માલિકણને આ શેરીમાં રખડતો છોકરો ક્યાંથી ઓળખે !! એ વાત એને સમજાતી નહોતી. એણે ખાતરી કરવા પૂછ્યું, “કોણ હતી, બોલ ?”

 આંખમાં છલકાઇ આવેલા આંસુ સાથે એ બાળકે કહ્યું,” એ ભગવાનના પત્ની હતાં. મેં પ્રાર્થના કરી હતી એટલે મને બુટ આપવા આવ્યા હતા !!”

 

 

ડો. આઇ. કે. વિજળીવાળાના પુસ્તક ‘મનનો માળો’માંથી સાભાર  

 

 

 

‘બાળકની કેળવણી અને એને શીખવનારની જવાબદારી’ કેટલી મોટી વાત છે… મારી આગલી બે પોસ્ટ એના અનુસંધાનમાં હતી. હમણાં રીડગુજરાતી પર પણ સરસ લેખ વાંચ્યો.. ગમતું વહેંચું છું..તમને પણ.. જરુર વાંચશો

www.readgujarati.com

કસિયો – નાનાભાઈ હ. જેબલિયા [‘અખંડ આનંદ’ દીપોત્સવી અંકમાંથી સાભાર.]

જગતભરના શિક્ષકોને, માતા પિતાને કે જેઓ પ્રથમ શિક્ષકો છે અને જેમનો જીવ શિક્ષકનો છે એ તમામને આ લેખ અર્પણ…

ટેડ

નિશાળમાં પાંચમા ધોરણનો વર્ગ ચાલુ થવાનો હતો. બાળકોને નવા શિક્ષિકાબહેન માટે ઇંતેજારી હતી. બાળકો અને શિક્ષિકાબહેન બંને એકબીજા માટે નવાં હ્તાં. બેલ પડ્યો.

એક સુંદર બહેને વર્ગમાં પ્રવેશ કર્યો. એનું નામ મિસિસ થોમ્પ્સન. અભિવાદન થયું. સૌએ એકબીજાનો પરિચય આપ્યો. દરેક છોકરાના અવાજમાં ઉત્સાહ હતો. પણ ત્રીજી હરોળમાં બેઠેલો એક છોકરો કંઇપણ બોલ્યાચાલ્યા વિના બેઠો રહ્યો. લઘરવઘર વેશ અને કેટલાયે દિવસથી જાણે નાહ્યો ન હોય, કદાચ ગંધાતો પણ હોય એવા છોકરાને જોઇને ટીચરને સુગ ચડી ગઇ. એમણે એનું નામ જાણી લીધું, ટેડ. એના મનમાં ટેડ પ્રત્યે તિરસ્કાર ભરાઇ ગયો હતો.

ક્લાસમાં ટેડ મશ્કરીનું પાત્ર બની ગયો હતો. ટીચર પણ એને ઉતારી પાડવાનો એક પણ મોકો ચુકતા નહીં. શરુઆતમાં તો એ ટેડની પેપર તપાસતાં ખરાં પણ એકાદ બે વખત ટેડને ઝીરો માર્કસ આવ્યા પછી એમણે ટેડના પેપર પર પહેલે પાને મોટું લાલ મીંડુ મુકવાનું શરુ કરી દીધું. નાપાસની નિશાની કર્યા પછી જ પેપર જોતાં. ટેડના અક્ષરો પણ એટલા ગડબડિયા હતા કે ભાગ્યે જ કોઇ ઉકેલી શકે. વારંવાર નાપાસ થવા છતાં ટેડ જાણે કંઇ જ બન્યું ન હોય એમ વર્તતો. નીચું જોઇને બેસી રહેતો. આખો ક્લાસ અને ટીચર એની મજાક કરાતા હોય ત્યારે એ પગના અંગુઠાથી જમીન ખોતરતો રહેતો.

નિશાળના કાયદા પ્રમાણે દરેક વર્ગશિક્ષકે પોતાના દરેક વિદ્યાર્થીનો આગલા દરેક વરસનો રેકોર્ડ વાંચી જવો ફરજીયાત હતો. એક વખત પ્રિંસિપાલે મિ. થોમ્પ્સનને આ અંગે પૂછ્યું તો એમણે કહ્યું કે ટેડ સિવાય એમણે બધા વિદ્યાર્થીનો રેકૉર્ડ વાંચ્યો છે. પ્રિંસીપાલે ટેડનો રેકોર્ડ પણ જલ્દીથી વાંચી જવાની તાકીદ કરી.. આખરે એક રવિવારે એમણે ટેડનો રેકોર્ડ હાથમાં લીધો.

ટેડના પહેલા ધોરણના વર્ગશિક્ષકે લખેલું કે ‘ટેડ એક ખુબ જ હસમુખો અને હોંશિયાર છોકરો છે. એના અક્ષર મોતીના દાણા જેવા છે. આટલો ઉત્સાહી અને જીવંત છોકરો વર્ગમાં બીજો એકેય નથી.એ કદાચ ભવિષ્યનો સિતારો છે. આઇ વિશ ઓલ ધ બેસ્ટ ટુ હીમ.’ મિસિસ થોમ્પ્પ્સનને આ વાંચીને નવાઇ લાગી, કારણ કે આજના ટેડ સાથે આ વાતનો કોઇ મેળ ખાતો નહોતો. એમણે આગળ વાંચવાનું શરુ કર્યું.

બીજા ધોરણના શિક્ષકે નોંધ કરી હતી કે ટેડ અત્યંત હોંશિયાર અને ચપળ છોકરો છે. દરેક વિદ્યાર્થીનો એ માનીતો છે. પણ પાછલા થોડાક દિવસથી એ બેધ્યાન બની ગયો છે. એનું કારણ એની માતાને છેલ્લા તબક્કાનું કેન્સર છે એ હોઇ શકે. સાંભળવામાં આવ્યા મુજબ એના પિતા દારુડિયા છે. એના ઘરની ખરાબ પરિસ્થિતિની એના પર અસર થઇ રહી છે.’ આ વાંચ્યા પછી મિસિસ થોમ્પ્સનને આઘાત લાગ્યો.

ત્રીજા વર્ગશિક્ષકની નોંધ હતી, ‘માતાના મૃત્યુથી ટેડ ભાંગી પડ્યો છે. આટલો નાનો બાળક હંમેશા ઉદાસ બેઠો રહે છે. ક્યારેક એકલો એકલો કંઇક બબડતો હોય છે. ક્યારેક એની આંખમાં આંસુ ભરેલાં હોય છે. એ કંઇ જ બોલતો નથી. કોઇ સાથે એ હવે વાત પણ કરતો નથી. ભણવાના પૂરા પ્રયત્ન છતાં એ ભણવામાં ધ્યાન આપી શકતો નથી. જો કોઇ યોગ્ય પગલાં નહીં લેવાય તો એવું બને કે એના કુમળા માનસને આ આઘાતમાંથી પાછું નહીં વાળી શકાય…’ આવા પીડાતા બાળક માટે પોતાનું વર્તન કેવું ખરાબ રહ્યું હતું ? મિસિસ થોમ્પ્સનને પોતાની જાત માટે શરમ આવવા લાગી હતી.

ચોથા ધોરણના શિક્ષકે લખ્યું હતું કે’ ટેડ કોઇપણ બાબતમાં રસ નથી લેતો. એનું જીવનતત્વ જાણે સાવ હણાઇ ગયું છે. સાંભળવા મુજબ એના પિતા હવે ઘરે પાછા નથી આવતા. અને બીજી કોઇ સ્ત્રી સાથે રહે છે. ઘરડી દાદી જોડે રહેતો ટેડ રાત્રે મોડે સુધી દાદીને મદદ કરવાને કારણે ક્લાસમાં કયારેક ઊંઘી જાય છે. એને હવે એક પણ મિત્ર નથી. સાવ જ એકલો એ ક્યારેક રડતો પણ હોય છે. એ કોઇની સાથે વાત પણ નથી કરતો. પોતાના શરીર કે વાળની દરકાર પણ નથી રાખતો. ભગવાનને હું પ્રાર્થના કરું છું કે ટેડને મદદ કરે…’

બસ આટલું વાંચતાં જ મિસિસ થોમ્પ્સન ચોધાર આંસુએ રડી પડ્યા. પહેલાં તો એમને પોતાની જાત માટે શરમ આવેલી પણ છેલ્લી નોંધ વાંચ્યા પછી તો એમને પોતાની જાત પર તિરસ્કાર છૂટ્યો. એક નાનકડા નિર્દોષ જીવને પોતે અજાણતાં જ કેવી ઇજા પહોંચાડી હતી ? ટેડ મેલોઘેલો હતો, લઘરવઘર હતો અને ગંધાતો હતો એ પોતે જોયું પણ એ શું કામ એવો હતો એ જાણવાની આ છ મહિનામાં કદી દરકાર ન કરી. એ ભણવામાં ઝીરો માર્ક્સ લાવતો હતો એ પોતે પેલા લાલ મોટા મીંડાથી સાબિત કર્યું હતું પણ એ છોકરો શું કામ નાપાસ થતો હતો એ જાણવાની ક્યારેય ઇચ્છા પણ નહોતી કરી. શું પોતે એક સાચા શિક્ષકને શોભે એવું કામ કર્યું હતું ખરું ? જરાય નહીં. ઉલટાનું પોતે તો સાવ વખોડવાલાયક કામ જ કર્યું હતું. રવિવારનો બાકીનો દિવસ એના આંસુ બંધ ન થયા.

બીજા દિવસનો સોમવાર નાતાલની રજા અગાઉનો છેલ્લો દિવસ હતો. એ દિવસે બધા બાળકો શિક્ષક માટે નાતાલની ભેટ લાવે એવો રિવાજ હતો. પાંચમા ધોરણના બાળકો પણ પોતાના શિક્ષકને ભેટ આપવા થનગની રહ્યા હતાં. બેલ વાગ્યો અને હળવા પગલે મિસિસ થોમ્પ્સન ક્લાસમાં દાખલ થયાં. આ છ મહિનામાં પહેલી વાર એમણે ટેડ સામે જોઇ સ્મિત કર્યું. પણ ટેડ તો સ્થિત્પ્રજ્ઞની જેમ કોઇ હાવભાવ વગર બેઠો રહ્યો.

બધા બાળકો એક પછી એક આવીને ‘મેરી ક્રિસમસ મિસિસ થોમ્પ્સન’ કહેતાં પોતાના હાથમાંથી રંગીન કાગળમાં વીંટાળેલા બોક્સ મિસિસ થોમ્પ્સનને આપતાં હતાં. ટેડ માથું ઝુકાવીને બેઠો હતો.. છેલ્લે ટેડ ઊભો થયો. એના હાથમાં કરિયાણાની દુકાનેથી આવેલી કથ્થાઇ કાગળની કોથળી હતી. ટેડે ડૂચાની જેમ એ કોથળીને પોતાના હાથમાં પકડી હતી. થોડુંક ચાલ્યા પછી એ મુંઝાયો. બધા છોકરાઓ એના હાથમાંની ગંદી કોથળી જોઇને હસતા એની મશ્કરી કરવા લાગ્યા.બંને હાથ વડે કોથળીને સજ્જડ પકડીને ટેડ મિસિસ થોમ્પ્સન પાસે પહોંચ્યો. નીચું જોઇને ખચકાતાં ખચકાતાં એણે હાથ લંબાવ્યો.

“મારા વહાલા દીકરા ! આ ભેટ આપવા બદલ તારો ખુબ ખુબ આભાર !” કહેતાં મિસિસ થોમ્પ્સને એના માથા પર પહેલી વાર સાચા દિલથી હાથ ફેરવ્યો. ટેડે પોતાની માતાના મૃત્યુ પછી કદાચ પહેલી વાર આવો પ્રેમાળ સ્પર્શ અનુભવ્યો હશે. એણે મિસિસ થોમ્પ્સનની આંખોમાં જોયું. એમાં પસ્તાવાના આંસુની ભીનાશ ઊભરી આવી હતી. ટેડની આંખમાં પણ આભારના હજાર શબ્દો લખાઇ ચુક્યા હતા. એ ઝડપથી ચાલીને પોતાની જગ્યાએ બેસી ગયો.

મિસિસ થોમ્પ્સને ટેડે આપેલી કથ્થાઇ કાગળની કોથળી ખોલી. દરિયાકાંઠેથી વીણેલાં છીપલાંનો એક કઢંગો પાટલો (બ્રેસલેટ) એમાં હતો. ટેડે જાતે જ બનાવેલો. અમુક છીપલાં બનાવતાં જ તૂટી ગયેલાં એની સાથે હતી પોણી વપરાઇ ગયેલી પર્ફ્યુમની બાટલી. આખો વર્ગ આ વસ્તુઓને જોઇને હસવા લાગ્યો. પણ મિસિસ થોમ્પ્સને બધાંને ચૂપ કરી દીધાં. ટેડ સામે જોઇને વહાલથી પૂછ્યું, ‘ટેડ દીકરા સાચું કહું ? આટલી સરસ ભેટ મને ક્યારેય કોઇએ આપી નથી. બીજા બધાએ મને સ્ટોર્સમાં મળતી તૈયાર વસ્તુઓ જ આપી છે. પણ તેં તો મારા માટે ભેટ જાતે જ તૈયાર કરી છે ખરું ને ?” હકારમાં મસ્તક હલાવી ટેડ નીચું જોઇ ગયો.

એ દિવસે બાકીના દરેક પિરિયડમાં મિસિસ થોમ્પ્સને એ બ્રેસલેટ પહેરી જ રાખ્યું. એ સાંજે એમના ઘરના દરવાજાની નીચેથી એક પત્ર સરકીને અંદર આવ્યો. એમાં લખ્યું હતું કે ‘મારી માતાના મૃત્યુ પછી તમે પહેલી એવી વ્યક્તિ છો જેણે મને સાચું વહાલ કર્યું હોય. તમે સૌથી સારાં ટીચર છો. – ટેડ.’ વાંચીને મિસિસ થોમ્પ્સનની આંખમાં આંસુ આવી ગયાં. એમના દુખતા હૃદયને થોડીક શાંતિ મળી.

બીજે દિવસે ટેડ નહાઇને ક્લાસમાં આવ્યો હતો. એના વાળ પણ વ્યવસ્થિત હતા. પહેલી વખત કદાચ એણે ધોયેલાં કપડાં પહેર્યા હતા. ત્યાર પછીથી તો જાણે ઠૂંઠા ઝાડને વસંતનો વાયરો સ્પર્શી ગયો હોય એમ ટેડ ઝડપભેર ખીલવા લાગ્યો. મિસિસ થોમ્પ્સન પણ એનું ખાસ ધ્યાન રાખતાં ટેડનાં વખાણ કરવાની એક પણ તક જતી ન કરતાં. ટેડ નવમાસિક પરીક્ષામાં છઠ્ઠા નંબરે આવ્યો હતો અને વાર્ષિક પરીક્ષામાં પ્રથમ !! વરસના અંતે એ ક્લાસના વિદ્યાર્થીઓનો વિદાયસમારંભ યોજાયો ત્યારે ટેડ ખૂબ રડ્યો. મિસિસ થોમ્પ્સન પણ એટલું જ રડ્યાં. હવે ટેડ એમનો સૌથી વહાલો અને માનીતો વિદ્યાર્થી બની ચુક્યો હતો.

એક વરસ પછી મિસિસ થોમ્પ્સનને ટેડનો પત્ર મળ્યો. એણે લખ્યું હતું કે હજી એના માટે સૌથી શ્રેષ્ઠ ટીચર મિસિસ થોમ્પ્સન જ છે અને જિંદગીમાં એમને ક્યારેય નહીં ભુલી શકે.

સમય સરકતો ગયો. છ સાત વરસ પછી મિસિસ થોમ્પ્સન આ ઘટનાને લગભગ ભુલી જવા આવ્યાં હતાં. એવે વખતે ફરી એક વખત ટેડનો પત્ર આવ્યો. એણે લખ્યું હતું,’ મિસિસ થોમ્પ્સન, તમે મારી જિંદગીમાં સૌથી આદરણીય અને શ્રેષ્ઠ વ્યક્તિ આજે પણ છો. દાદીના મરી ગયા પછી મજુરી કરીને ભણતાં ભણતાં મેં હાઇસ્કૂલનો અભ્યાસ પૂરો કર્યો છે. આજે હું સમગ્ર બોર્ડમાં ત્રીજા નંબરે પાસ થયો છું. આ બધું તમારા વહાલ અને કાળજીનું પરિણામ છે. હું હંમેશા તમારો ઋણી રહીશ.’ આંસુભરી આંખે મિસિસ થોમ્પ્સન પત્ર સામે જોઇ રહ્યાં.

એ પછી પાંચ વરસ સુધી ટેડના કોઇ જ સમાચાર ન મળ્યા. બોર્ડની પરીક્ષા પછી એણે આગળ શું કર્યું એની એમને કંઇ જ ખબર નહોતી. એવામાં એક દિવસ એક સરસ મજાનું પરબીડિયું એમના દ્વાર નીચેથી સરક્યું. આ વખતે ‘તમે મારા જીવનના સૌથી આદરણીય વ્યક્તિ છો’ એથી વધારે વિગત નહોતી. ટેડ એમને જલ્દી મળવા આવશે એવું લખ્યું હતું. પણ પત્રમાં સહી બદલાઇ ગઇ હતી. પત્રને અંતે જ્યાં ‘ટેડ’ એમ લખતો હતો ત્યાં આ વખતે ડૉ. થીઓડોર એફ. સ્ટોડાર્ડ, એમ.ડી. એમ લખ્યું હતું. હા !! ટેડ હવે ડૉકટર બની ગયો હતો. મિસિસ થોમ્પ્સનની આંખમાંથી હર્ષાશ્રુ વહી રહ્યાં.

પત્ર મળ્યાના બે દિવસમાં જ સવારના આઠ વાગ્યામાં મિસિસ થોમ્પ્સનના ઘરની ડોરબેલ વાગી. દ્વાર ખોલીને જુએ છે તો સામે એક પડછંદ અને ફૂટડો યુવાન ઊભો હતો. એની સાથે એક રુપાળી યુવતી હતી. યુવાને પૂછ્યું, ‘ઓળખ્યો મને ?’ મિસિસ થોમ્પ્સન હજુ અવઢવમાં હતાં.

’હું ટેડ અને આ મારી વાગ્દત્તા !’ એટલું કહીને ટેડ મિસિસ થોમ્પ્સનના પગમાં પડી ગયો. ક્યાંય સુધી રડ્યા પછી ટેડે પોતાના લગ્નનું આમંત્રણ આપ્યું.

ત્રણ દિવસ પછી ટેડના લગ્નમાં મિસિસ થોમ્પ્સન આવ્યા ત્યારે ટેડે મિસિસ થોમ્પ્સનને પોતાની માતાની જગ્યાએ બેસાડ્યા. એમના શરીર પરથી આવતી પર્ફ્યુમની સુગંધ ટેડ ઓળખી ગયો. પોતે જે પોણી વપરાયેલી બાટલી મિસિસ થોમ્પ્સનને ભેટ આપી હતી એ જ !! એણે કહ્યું, ‘મેમ, આ સ્પ્રેની પોણી બાટલી મારી માએ વાપરેલી. બાકીની પા મેં તમને આપેલી. એટલે આ સુગંધથી મને લાગે છે જાણે મારી મા જ ત્યાં બિરાજે છે. મને ડૂમો ભરાઇ આવે છે પણ તમે જ એ વ્યક્તિ છો જેણે મને મારી જાત માટે આદર શીખવ્યો છે. મારામાં કંઇક સત્વ પડેલું છે અને હું પણ કંઇક કરી શકું છું એવો આત્મવિશ્વાસ તમે મારામાં જગાવ્યો છે…’ ટેડ આગળ ન બોલી શક્યો.

’ના બેટા, એવું નથી. હકીકતમાં તો તેં જ મને શીખવ્યું છે કે હું પણ કંઇક અદભુત કરી શકું છું. તું મળ્યો એ પહેલાં હું નિશાળની એક પગારદાર શિક્ષિકા માત્ર હતી. કેમ ભણાવવું જોઇએ એ તો મને તું મળ્યો પછી જ સમજાયું. ચોપડીઓમાં રહેલા વિષયોની સાથે બીજું કંઇક પણ ભણવા-ભણાવવાની દૃષ્ટિ તો તેં જ મને આપી. શિક્ષકની સાથે એક સારા માણસ બનવાનું તારું એ ઋણ હું ક્યારે ચુકવી શકીશ ?’ ટેડ એમના ચરણોમાં નમી પડ્યો. મિસિસ થોમ્પ્સને એને આશિર્વાદ આપવા હાથ લંબાવ્યો ત્યારે એમના હાથમાં પેલું તૂટેલા શંખલાનું બ્રેસલેટ હતું….. ‘મનનો માળો’

– ડો. આઇ. કે. વીજળીવાળાના પુસ્તકમાંથી સાભાર

(આ પુસ્તકની વાતો એ પણ શીખવે છે કે આપણા બધાના જીવનમાં કોઇક ને કોઇક એવી વ્યક્તિઓ ક્યારેક ને ક્યારેક આવતી જ હોય છે જેમનું વર્તન આપણા હૃદયને સ્પર્શી જતું હોય છે. પરંતુ આપને આપણી એ લાગણી એમના સુધી પહોંચાડવામાં ઊણા નથી ઉતરતા ? ચાલો, આજથી એટલું જરુર કરીએ. લાગણીને શબ્દો દ્વારા, રુબરુ કે પત્ર દ્વારા જરુર પહોંચાડીએ..)

ઇંફોર્મેશન પ્લીઝઉત્તર અમેરિકાનું એક રાજ્ય. એમાં એક નાનકડા શહેરમાં પૉલ નામનો છ વરસનો બાળક પોતાના ઘરમાં એકલો લાકડાંના રમકડાં બનાવવાના ઓજારોથી રમતો હતો. અચાનક એનાથી ખીલીના બદલે પોતાના જ અંગુઠા પર હથોડી વાગી ગઇ. એની રાડ ફાટી ગઇ. ઘરમાં કોઇ હતું નહીં. મમ્મી ખરીદી કરવા અને પપ્પા નોકરી પર ગયા હતા. અચાનક એને યાદ આવ્યું, કોઇ પણ માહિતી માટે પપ્પા ફોન ઉપાડીને ‘ઇંફોર્મેશન પ્લીઝ’ એમ કહી પૂછી લેતા. એણે રીસીવર ઉઠાવ્યું અને કહ્યું, ઇંફોર્મેશન પ્લીઝ’

સામે છેડેથી જવાબ આવ્યો, “ઇંફોર્મેશન બોલે છે. બોલો, આપની હું શું સેવા કરી શકું ?” અવાજ સ્ત્રીનો હતો.

”મારા અંગુઠા પર મારાથી જ હથોડી વાગી ગઇ છે. મને સખત દુખે છે. ઘરમાં કોઇ નથી.” પોલે રડતાં રડતાં કહ્યું.

”તારા ઘરે કોઇ હાજર નથી ?”

”ના, હું એકલો જ છું.” હીબકાં ભરતાં પોલે કહ્યું.

”તારી ઉંમર શી છે દીકરા ? તારું નામ શું છે ?”

”છ વરસ. મારું નામ પોલ.”

”અંગુઠામાંથી લોહી નીકળે છે ?”

”ના લોહી તો નથી નીકળતું પણ બહુ દુખે છે. સબાકા મારે છે.”

”તું ફ્રીઝમાંથી બરફ કાઢી શકીશ ?

”હા”

”તો એક કામ કર. બેચાર ટુકડા બરફના કાઢીને એક વાડકીમાં નાખીને એમાં પાણી ભરી દે. એમાં તારો અંગુઠો ડુબાડી રાખજે. તને જરુર રાહત થશે. પછી એ ઠંડા પાણીમાં રુમાલ ભીનો કરીને તારા અંગુઠા પર પાટો બાંધી દેજે. તને મટી જશે અને હવે રડીશ નહીં દીકરા, બહાદૂર બનજે હોં !!”

 અદભુત રાહતની લાગણી સાથે બાળકે આભાર માની રિસીવર મુકી દીધું. આ પ્રસંગ પછી એ કોઇ પણ કામ હોય, એ ઇંફોર્મેશનને જ પૂછ્તો. લેસન કરતી વખતે એને ખાસ પૂછીને જ લેસન કરતો. મજાની વાત તો એ હતી કે હંમેશા એના લેસન કરવાના સમયે ઇંફોર્મેશનની ડ્યુટી હોય જ. એ સ્ત્રીની નોકરીનો સમય અને પોલનો લેસન કરવાનો સમય એક જ હતો એટલે પોલ કંઇ પણ મુશ્કેલી પડે તો પેલી સ્ત્રીને જ પૂછતો.

 એક વખત ભૂગોળનું લેસન કરતી વખતે ફિલાડેલ્ફિઆ ક્યાં આવ્યું એ એને ઇંફોર્મેશને જ બતાવ્યું હતું. ગણિતના અઘરા દાખલા ગણતી વખતે એની જ મદદ લેતો. એણે નાનકડું વાંદરુ પાળ્યું ત્યારે એને શું ખાવા આપી શકાય એની માહિતી એને ઇંફોર્મેશન પાસેથી જ મળી હતી. એક દિવસ પોલનું પાળેલું નાનું બુલબુલ પાંજરામાં જ મૃત્યુ પામ્યું અને એ ખૂબ જ દુખી થઇ ગયો. એને વારંવાર રડવું જ આવતું હતું. ઇંફોર્મેશનનો કોંટેક્ટ કરીને એણે આ વાત કરી, “દીદી ! પોતાનાં અદભુત ગીતોથી મારા ઘરમાં જે આટલો બધો આનંદ પાથરતું એ પંખી અચાનક પીંછાનો ઢગલો થઇને મને આમ કેમ છોડી ગયું ?”

પેલી સ્ત્રી બે ચાર ક્ષણ મૌન રહી. પછી ખૂબ સહાનુભુતિભર્યા સ્વરે બોલી, “બેટા, એ બુલબુલને આપણી દુનિયા સિવાયની બીજી દુનિયામાં પણગીતો ગાવાનાં હશે એટલે ભગવાને એને બોલાવી લીધું.”

આ વાક્યમાં એવું શું હશે પણ પોલના દુખી મનને એનાથી ખૂબ સાંત્વના મળી. થોડા દિવસ પછી એણે ‘ફિક્સ’નો સ્પેલિંગ કઇ રીતે લખાય પૂછ્યું. આટલો નાનો સ્પેલિંગ એની મમ્મી પણ એને સમજાવી શકત પણ પોલને દરેક પ્રશ્ન માટે ઇંફોર્મેશનનો સંપર્ક કરવાની ટેવ પડી ગઇ હતી. પેલી સ્ત્રી પણ જરાય કંટાળો લાવ્યા એને બધું સમજાવતી.

 આ ઘટના ક્રમ આમ જ લગભગ ત્રણ વરસ ચાલ્યો. ત્રણ વરસ પછી પોલના પિતાની બદલી બોસ્ટન શહેરમાં થઇ. પોલ અમેરિકાના બીજે છેડે રહેવા ચાલ્યો ગયો. વરસો વીતી ગયાં

 પોલે કૉલેજ પૂરી કરીને પોતાનો ધંધો ચાલુ કર્યો હતો. ધંધાના કામ અંગે એ એક વખત બહારગામ જતો હતો ત્યારે એના વિમાને એણે જ્યાં બાળપણ ગુજારેલું એ જ શહેરમાં લગભગ અર્ધો કલાક જેટલું રોકાણ કર્યું. દિવાલમાંથી ફૂટી નિકળતા પિપળાની જેમ એને ઇંફોર્મેશનની યાદ આવી ગઇ. આટલા વરસો પછી ઇંફોર્મેશનને સીધો ફોન થઇ શકે એમ નહોતો. એણે ડિરેકટરીમાંથી નંબર મેળવ્યો. પછી ધડકતા હ્ર્દયે બોલ્યો, ઇંફોર્મેશન પ્લીઝ !!

 યુવાન થવાને કારણે પોલનો અવાજ બિલકુલ બદલાઇ ગયો હતો પણ સામે છેડેથી એનો એ જ મીઠો અને પ્રેમાળ અવાજ સંભળાયો, “ઇંફોર્મેશન બોલે છે. બોલો, આપની હું શું સેવા કરી શકું ?”

એનો એ જ મમતાભર્યો અવાજ ફરી સાંભળવા મળશે એની પોલને કલ્પના નહોતી એટલે શું વાત કરવી એ કંઇ એને સુઝ્યું નહીં. એના મનમાં એનું બાળપણ ઘુમરાતું હતું એટલે એણે પૂછી નાખ્યું, “તમે મને ‘ફિક્સ’નો સ્પેલિંગ સમજાવશો ?”

 સામે છેડે થોડી વાર શાંતિ છવાઇ ગઇ. પછી એ જ લાગણીભર્યો અવાજ સંભળાયો, “પોલ !! હથોડી વાગેલી એ અંગુઠો રુઝાઇ ગયો કે ? કે હજુ દુખે છે ?”

 પોલના આનંદનો પાર ન રહ્યો. એની આંખમાં આંસુ આવી ગયા. એ બોલ્યો, “દીદી, તમે આજે આમ મળી જશો એવી કલ્પના નહોતી. હું હવે મોટો બિઝનેસમેન બની ગયો છું. પણ મારે તમને આજે એક વાત કરવી છે.” એ બે ક્ષણ અટકયો. છાતીમાં ભરાયેલ ડૂમાને જેમતેમ ખસેડી બોલ્યો, “દીદી !! તમે મારે માટે એ વખતે શું હતાં એ તમને ખબર છે ? તમે એક બાળકના સુખદુખના સાથી હતાં. મારાં મા-બાપ ત્પ હતાં પણ પોતાના કામમાં જ વ્યસ્ત. એમને મારા માટે સમય હતો જ નહીં. તમે મને ક્યારેય વાત કરવાની ના પાડી જ નથી. તમે મારું સર્વસ્વ હતાં. !!” ડૂમો ફરીથી ભરાઇ આવ્યો. પોલ આગળ બોલી જ નશક્યો.

 બે ક્ષણ બંને છેડે શાંતિ છવાઇ ગઇ. લાગતું હતું કે  બંને છેડે આંસુ રોકવાનો જ પ્રયાસ થતો હતો. ત્યાર બાદ એ સ્ત્રીએ કહ્યું, “પોલ, મારે પણ તને એક વાત કહેવાની છે. તું મારા માટે શું હતો તને ખબર નથી. હું સાવ જ એકાકી જીવન ગાળતી હતી. મારું કોઇ જ નહોતું. તારો ફોન આવે અને હું જ તારી સાથે વાત કરી શકું એટલા માટે હું હંમેશા સાંજની ડ્યુટી પસંદ કરતી. તને અભ્યાસમાં મદદરુપ થઇ શકું એટલા માટે તારા ધોરણના પાઠ્યપુસ્તકો ખરીદીને હું રોજ રાત્રે એનો અભ્યાસ કરતી. તારી સ્કૂલમાં જે ચાલવાનું હોય એ હું અગાઉથી જ તૈયાર કરીને રાખતી. તારો અવાજ રોજ મને એક વધારે દિવસ જીવતા રહેવાની પ્રેરણા આપતો.. પોલ બેટા, સમય હોય તો મને મળીશ ? તને મલવા હું વરસોથી ઝંખુ છું. તું કોઇ દિવસ મળીશ જ એ આશાએ જીવું છું.”

 “દીદી !!” પોલ માંડ બોલી શક્યો, “મારું પ્લેન હવે પાંચ મિનિટમાં જ ઉપડશે. દોઢેક મહિના પછી હું પાછો આવીશ. તમે જે અનુભવી રહ્યાં છો એહું પણ અનુભવું છું. મારે  પણ તમને મળવું છે. હું ખાતરી આપું છું કે ફરી આવીશ ત્યારે એવી રીતે ટિકિટ લઇશ કે તમારી સાથે એક દિવસ ગાળી શકાય.” રડતાં રડતાં જ બંનેએ એકબીજાને બાય બાય કર્યું. ફોન મુકતાં પહેલાં એ સ્ત્રીએ જણાવ્યું કે પોતાનું નામ સેલી છે.

 દોઢને બદલે પૂરા ત્રણ મહિના પછી પોલ આવી શક્યો. વિમાનમાંથી ઉતરીને એણે ફોન કર્યો. , “ઇંફોર્મેશન પ્લીઝ !!” ધડકતા હૈયે એ ઊભો રહ્યો. , “ઇંફોર્મેશન બોલે છે. બોલો, આપની હું શું સેવા કરી શકું ?” સામે છેડેથી આવતો મૃદુ અવાજ સ્ત્રીનો હતો પણ સેલીનો નહીં.

”સેલીને આપશો પ્લીઝ ?”

”તમે એના મિત્ર છો ?”

”હા, ખૂબ જૂનો મિત્ર !!”

”તમને જણાવતાં ખૂબ દુખ થાય છે કે કેંન્સરના કારણે સેલીનું ગયા અઠવાડિયે જ મૃત્યુ થયું છે !!”

પોલને માથે જાણે વીજળી પડી, “ઓહ, નો” કહેતાં એનાથી ધ્રુસ્કું મુકાઇ ગયું. જે સ્ત્રી બાળપણમાં એનું સર્વસ્વ હતી એને એક્વાર પણ ન મળી શકાયું એની એને સખત પીડા હતી.

”અરે સાંભળો,” પેલી સ્ત્રીએ કદાચ પોલના રડવાનો અવાજ સાંભળી લીધો હતો. સેલી માટે રડવાવાળું આ દુનિયામાં તો કોઇ હતું નહીં. અને પોલ વિશે એણે સેલી પાસેથી ઘણી વાતો સાંભળી હતી> એટલે એણે પૂછી જ લીધું, “તમે જ ક્યાંક મિ. પોલ નથી ને !”

”હા, હું પોલ જ બોલું છું. સેલીએ તમને મારા વિશે કંઇ કહ્યું હતું ?”

”સેલીએ તમારા માટે એક સંદેશો મૂક્યો છે. સેલીએ કહેલું કે તમે આવો ત્યાં સુધી એ જીવતી ન પણ રહે તો મારે તમને આ સંદેશો આપવો. તમને રડતાં સાંભળ્યા એટલે હું જાણી ગઇ કે તમે જ પોલ છો. સેલી કહેતી હતી કે એના મૃત્યુથી તમને ખૂબ દુખ થશે.

 સેલીએ લખ્યું છે કે – પોલને કહેજો કે એ રડે નહીં. જરાય દુખી ન થાય. આ એક જ દુનિયા નથી. બીજી દુનિયામાં પણ ગીતો ગાવાના હોય તો ભગવાન બોલાવી લેતા હોય છે. અને આ સંદેશો પોલ જરુર સમજી જશે.” એનો આભાર માની પોલે ફોન મુકી દીધો. એના મોં પર શાંતિના ભાવો પથરાયેલા હતા. ઘણા વરસો પછી એના બુલબુલનો મીઠો અવાજ એના કાન અને હૃદયમાં જાણે કે ગુંજી રહ્યો હતો..

 

ડો. આઇ. કે વીજળીવાળાના પુસ્તક ‘મનનો માળો’માંથી સાભાર

( ઇંટરનેટ પરથી વીણેલા હૃદયસ્પર્શી પ્રસંગોનું આલેખન )

સમયનો મોર ટહુક્યા કર્યો વરસોવરસ

આજે એ મૌન રહે તો પણ

ગુંજશે એનો રવ તારી આસપાસ

મને ખાતરી છે

તારા કાનમાં એ ટહુકાર સચવાયેલો છે..

 

સમયની એક થપાટે ઉડાડી દીધું છે છત્ર

જે હતું તારી ઉપર વરસોથી

એ જ સમય કિલકારી કરતો તારા ઓરડામાં

નાની પગલી લઇ દોડ્યા કરે

ને કહ્યા કરે તને છત્ર થઇ જવાનું

મને ખાતરી છે

તું માત્ર સાંભળતો જ નથી

તારા મનમાં એ સતત પડઘાયા કરે છે..

 

હવે ઉઘાડા આભ નીચે સમય કદી તડકો કદી ટાઢ

એ સમયને તું હથેળીમાં ધરીને ઊભો છે

અને મને ખાતરી છે

તું ન તો મુઠ્ઠી વાળીને એને બાંધવાનો પ્રયત્ન કરીશ

કે ન હાથ ખંખેરી એનાથી ભાગીશ..

 

તારી હથેળી સાબુત છે ને સધ્ધર

વળી આંગળીઓ ટટ્ટાર

મને પૂરી ખાતરી છે

એમાંથી ઝર્યા કરશે ઉજાસ, અમે ઝીલ્યા કરશું

એમાંથી ખર્યા કરશે હૂંફ, અમે હળવા રહીશું

ઘેરાયેલું આકાશ સ્વચ્છ થશે ફરી

સમયનો મોર ટહુકશે ફરી….

 

જુગ જુગ જીવો મારા દીકરા   Happy Birthday to You

 

મા-પપ્પાજી

09-10-09

રુમ્મક ઝુમ્મક અગલી પગલી

એક વરસની નાની નાની શ્રીની ડગલી

 

અજવાળાની ઉઘડી બારી

ફૂલડાં પ્હેરી ઝૂલતી ક્યારી

ટગરક ટગરક નીરખે ઓલી આભઅટારી

આ તો રેશમ ઢગલી

એક વરસની નાની શ્રીની પગલી….

 

ટહુકાએ ભઇ ગીતો ગાયાં

ખળક ખળક થઇ ઝરણાં નાહ્યાં

ફરરક ફરરક લહર લહરમાં વાયુ વાયા

આ તો ડાળી ટગલી

એક વરસની નાની શ્રીની પગલી…

 

દરિયો હેલે છાકમછલ્લા

નદીયું કરતી હલ્લમગુલ્લા

છરરક છરરક છોળો છમછમ માછલીયાળી

આ તો રૂડી બગલી

એક વરસની નાની શ્રીની પગલી

 

નિસર્ગનું આ છે નંદનવન

હિના ખોળે ભર્યું ભર્યું મન

ફુદ્દ્ક ફુદ્દ્ક રમતો ગાતો ભઇલો આર્યન

ગજરે ઝૂલતી કલી

એક વરસની નાની શ્રીની પગલી….

અમારી નાનકડી ઢીંગલી પૌત્રી ‘શ્રી’ 28 જુને બરાબર એક વર્ષની થઇ.. એના માટે હેપ્પી બર્થડે ગીત લખ્યું’તું… તમને કેવું લાગ્યું ?

 

 

 

 

ગુજરાતના ગામો  

 

ગુજરાતમાં અઢાર હજારથી વધુ ગામડાંઓ છે. તેના અચંબો પમાડે તેવાં નામોનો ભંડાર..

 

ગુજરાતમાં રામપુરા નામના 39 (ઓગણચાલીસ) ગામો છે. રામપરા નામના 19 (ઓગણીસ) ગામો, ચાર રામપુરી, બે રામપુર હૌ, અને સત્તર રામપર છે.

 

પ્રાણીઓના નામ પરથી ગામના નામ – ઘેટી, ઘોડી, પાડી, બલાડી, હરણી, હાથી, હાથણી, હાથણ, વાઘણ, જળકૂકડી, ખિલોડી

(ઘોડી નામના ત્રણ ગામ છે. ઘોડા નામના આઠ ગામ)

 

પશુ, પંખી જીવજંતુઓના નામ પરથી ગામના નામ – નહાર, ટિટોડી, બાજ, મોર, મોરાઅંબલી, મોરડુંગરા, મોરખાખરા, મોરથાણા, મોરદેવી, મોરપુરા, મોરંગી, સમડી, એરુ, વીંછીં, વીંછણ, વીંછીઆડ, વીંછીવાડી, કંસારી, કીડી, મંકોડી, માંકડી, માંક.. 

(કીડી નામના એક નહીં, ત્રણ ગામ છે.)

 

પ્રાણીઓના અંગો પરથી ગામના નામ – ચાંચ, ચાંચપુર, કરોડ, ખુંધ, ઘુંટી, ડોકી, શીર, શીંગડા

 

વસ્ત્ર અને અલંકાર પરથી ગામના નામ – ચુડી, ચુડા, કુંડલ, અકોટી, ચુંદડી, શેલુ, શેલા, બાંધણી (અકોટી એટલે સોપારીના ઘાટનું સ્ત્રીઓનું કાનમાં પહેરવાનું ઘરેણું) ચુડા, ચુંદડી અને શેલા નામના બે બે ગામો છે.

 

અલંકાર તો સમજ્યા પણ ‘મળ’ આધારિત પણ ગામના નામ છે. – અઘાર, લીંડી, લીંડા

નાગડી, પુતડી ( જોકે અઘાર, નાગડી અને પુતડી ગામના નામો હવે લોકોએ બદલી નાખ્યા છે.)  

 

  

વાહનના નામ પરથી – ગાડી, ગાડા, ગાટુ, જહાજ

 

વાદ્યને લગતાં – વાંસળી, વીણા, મહુવર, રામગરી

 

ભુત, પ્રેત વગેરે પરથી – ચુડેલ, ઝંડ, ભૂતબેડી, ભુતરડી, ભુતવડ, ભુતાવડ, ભૂતેશ્વર, ભૂતસાડ, ભૂતડી, ભૂતખાન, ભૂતપગલાં

 

ભૂતપ્રેત હોય ત્યાં ભૂવા હોય જ. – ભૂવાતીરથ, ભુવાડુંગરી, ભૈરવ

 

દેવ નામના બે ગામ છે. અને ‘દેવ’થી શરુ થતા હોય એવા સો ગામો છે.

 

‘સચિન’ નામનું ગામ છે તો ‘આયા’ ‘પનિયારી’ ‘પણિયારી’, ‘મહિયારી’ નામના ગામો પણ છે.

 

અટક પરથી ગામના નામો – શાહ, શાહપુર, ઐયર, કોઠારી(2), માડીત(2), ડાભી(3), ઢેબર(2), પંચાલ, પંચોલી, વાઘેલા(2), વાઘેલી, મકવાણા, રાવલ, રાવલી, વોરા, વોરાકોટડા, વોરાવાવ, સઇ, સોની, સોનીકપુર, સોનીપુર(3), મેરઇ, સુથારીયા, કાઠી, કાપડી, કાપડીઆ, કુંકણા, નીનામા, ભાટ, લવાણા (2)

 

આ ઉપરાંત –

માલણ (2), જોગણ (2), માછી (2), માછલીવડ, ઓડ (4), ઓકડી, શીઆ, સીયા,

 

પાણી, ઉન (4), સાકાપાતાળ, સાકરા, સાકરિયા (3), ગોરસ, મલાઇ, દીવેલ, ભાખરી (2), ભાત, ભાતખાઇ, હૌ, લાડવા, લાડવી, લાડુપુરા,

 

લાલુ, લેટર, વખા, વાવડ, વાલમ, વાસણ (6), વાસણા (અનેક), વાંક (2), વાંકા, વાંકી, વાંકુ

વાંઢાય, સગાઇ, સગાપુરા, સજ્જનપુર (2), સરકારપુરા, ધ્રાંગધ્રા, સાંગધ્રા, સુખી (28), સુખપુર અને સુખપર (કેટલાંય), હાંફ,

 

અક્તેશ્વર (2), અમલેશ્વર (2), અંકલેશ્વર, અંગારેશ્વર, કમલેશ્વર, કોટેશ્વર (4), ગરુડેશ્વર, ઘંટેશ્વર, ઝાડેશ્વર, તડકેશ્વર, દખણેશ્વર, ધનેશ્વર, ધોળેશ્વર, નાગેશ્વર, બીલેશ્વર, બીલેશ્વરપુરા, બથેશ્વર, મોકેશ્વર, રામેશ્વર (2), લોટેશ્વર, વીરેશ્વર, શંખેશ્વર, હરેશ્વર

 

રૂપગઢ,  રૂપઘાટ, રૂપનગર, રૂપપુર, રૂપપુરા

 

રૂપિયાપુરા, લક્ષ્મીપુરા

 

પ્રારંભમાં કે પાછળ માણસના નામ આવતાં હોય તેવા ગામના નામ

 

ગણેશ મુવાઇ, મકાજી મેઘપર, વલ્લભ વિદ્યાનગર, જામ જોધપુર, ચારણ સમઢિયાળા, જોગણ જેતપુર, અણિયારી ભીમજી, ગામડી શેખલાલ,

 

અમરાજીના મુવાડા, ગણેશ ખાંટના મુવાડા, વેચાતના મુવાડા, અખાડાના દેગમડા, કણબીરના મોયલા, ગોલાના પાલ્લા, ચુનીના પરા, ટોચના ગોરાડા, ઠાકોરના વાઘા, કરમચંદ ખેડુ, ભીમાનું ગામ, બાંડિયાનું તળાવ, નવાનું પાદર, આંબલીનું પાણી, કોટડા આથમણા, ગંગોણ ઉગમણી, અંધારવાડી દૂર, ખેડકૂવા નજીક, માંડવી, ગલેમંડી, મંગળબજાર

બે ગામના નામ લાગે તેવા નામ – ચીરોડા રાજપરા, જેસાપુરા મેઠાપુરા, રાજપુર હીરપુર

  

આ ગામના નામોના અર્થ કે મૂળ તો વિદ્વાનોએ શોધી કાઢ્યા છે,

કાવિઠા, કાંધરોટી, જીલોડ, ઝારોલા, પામોલ, નિસરાયા, બોરસદ, ચાંગા, બાંટવા, ભુરાકૂઇ, મહેલાવ    

વટવા, સિહોલ, સંજાવા, સુણાવ, આંત્રોલી, કલોલી, ખેરંટી, દલોલી, સાયલા,

 

પણ આ ગામના નામોના અર્થ તમે આ જન્મમાં શોધી કાઢો તો ખરા !!

 

અલ્લુ, આદ્રી, ઇખર, ઉકીર, એટા, ઓજલ, કાંઝ, કોંઝા, ઘેજ, ચોંઢા, ઝેઝરી, ઝેંટા, ટેંભી, ઢુંઢર, ઢુંડી, તાઢી, તુંભ, ત્રેન્ટ, દેઢા, ધેંધુ, ધ્રોબા, પોગલું, મુન્દ્રા, ભીસ્યા, મોંઝા, લોંગી, વોંઘ, શેંઠી, સસે, સેંધા, સ્યાદા, હોંન્ડ,

 

છે ને અજબ ગજબના નામો !!

 

લેખક : રમેશ તન્ના  (ગુજરાત દિપોત્સવીમાંથી ટુંકાવીને સાભાર)

 હું સ્ત્રી છું

આદિ અનાદિ કાળથી એક સ્ત્રી

મારી ત્વચાના પ્રત્યેક છિદ્રમાંથી પ્રગટ્યા કરે મીરાં

ને મારા નૃત્ય, મારા ગીતને

ચિર તરસ એક સૂરની, યુગોયુગોથી

મારી નસનસમાં વહ્યા કરે રાધા

ને મારી આંખોમાં અંજન ચિર પ્રતિક્ષાનું

જાણે જળ જમુનાનું

મારા ગર્ભમાં ઉછર્યા કરે કૃષ્ણ

હું જન્મ આપ્યા કરું

ને એની ભાળ મળે ગોકુળમાં

મારી આંખમાંથી નિતર્યા કરે કાન

માખણ ને મટુકી થીજ્યાં જાણે હિમ

ને એ વસે જઇ મથુરા

આ ચિર વિરહ, ચિર પ્રતિક્ષા કે ચિર તપસ્યાનું ફળ મળે ?

આપો, તો વરદાન આપો

મારે ‘સ્ત્રી’ મટી જવું છે……