Posted by: readsetu | ઓગસ્ટ 1, 2019

P4P Sharing

P4P Sharing – લતા હિરાણી  

રોજ સાંજે ઓફિસેથી ઘરે આવું ત્યારે મારી દીકરીઓના ખિલખિલાટ હાસ્યનું ગુંજન સાંભળવા આતુર હોઉં. કમ્પ્યુટર કોણ પહેલું વાપરે એની નિર્દોષ ચડાસાચડસી જોવાની મને મઝા પડે. ટિગી કંપયુટરના સ્ક્રીન સામે અને જોનુ ટીવીના સ્ક્રીન સામે ટગર ટગર તાકી રહેવાના પોતાના જ વર્લ્ડ રેકોર્ડને દર બીજા દિવસે તોડે છે. હું ઘણીવાર મજાક કરવા એકદમ ગંભીર બનીને કહેતો હોઉં છું કે તમારી આ સિદ્ધિની નોંધ લેવા ગિનેસ બુક ઓફ વર્લ્ડ રેકોર્ડની ટીમ આવી પહોંચી છે. આમ તો બેઉએ પોતપોતાની સરહદોના પ્રદેશ આપસમાં નક્કી કરી લીધા છે પણ હોમવર્ક બાકી હોય ત્યારે કમ્પ્યુટર પર કબજો જમાવવા બંને વચ્ચે જંગ ફાટી નીકળે. એમનું મૌખિક યુદ્ધ પરાકાષ્ઠાએ હોય ત્યારે હું વચ્ચે પડીને પૂછું કે તમારે આ લડાઈનો ફેંસલો લાવી દેવો હોય તો પુલિસ આર્મરીમાંથી થોડાં શસ્ત્રો મંગાવી આપું ! બીજા કોઈ ઘરોમાં આવા બનાવોથી માબાપને હાર્ટએટેક આવી જાય પણ એનાને અને મને હંમેશ લાગ્યું છે કે બાળકો ખુશખુશાલ રહે એ માટે પેરન્ટ્સ તરીકે અમારે એમના પર ગુસ્સે થવાને બદલે કે એમને ધાકમાં રાખવાને બદલે એમની સાથે પ્રસન્નતાથી વર્તવું જોઈએ. મને લાગે છે કે અમે એમાં સફળ થયા છીએ અને અમારો આનંદી પરિવાર એનો પુરાવો છે. 

‘હેય પાઓ, તમે જલ્દી આવી ગયા. માઓ તો હજુ પાછી આવી નથી.’

એનાને કે મને યાદ નથી કે અમારી દીકરીઓએ અમને ક્યારેય માત્ર મોમ કે ડેડ તરીકે સંબોધ્યા હોય. મારા માટે એમના સંબોધનો હોય – પાઓ, પુલી, પુપાલૂલુ, પુપલી, પેર વગેરે.. એના માટેનું લિસ્ટ તો ઘણું લાંબુ અને ગૂંચવાડાભર્યું છે ; માઓ, મોમસ્ટર, મોંચીમંગા, આઈન્સ્ટાઈન (એ આશાએ કે એનું કંગાળ ગણિત સુધરે), નારાયણ, કાર્તિકેયન (એ આશાએ કે એનું ભયંકર ડ્રાઇવિંગ સુધરે), મેયો, મેયોનીઝ, મુમલા, માતે, મેર વગેરે……

‘પુલી, ચાલોને મૂવી જોવા જઈએ.’

‘બેટા, પણ ગયા રવિવારે તો ગયા હતા.’

‘હા, ગયો રવિવાર તો સદીઓ પહેલાં આવ્યો હતો.’

‘બરાબર પાંચ દિવસ પહેલાં’ હું પાકકી ગણતરી કરીને કહું છું.

‘બધું એકનું એક જ છે પાઓ’

‘ખરેખર ! મને લાગે છે કે મારે તારી સ્કૂલના પ્રિન્સીપાલ સાથે વાત કરીને જાણવું પડશે કે મારી દીકરીઓને સ્કૂલમા શું ભણાવવામાં આવે છે. તમારા બે કાન વચ્ચેના નારિયેળનો વાળ ઉગાડવા સિવાય બીજો કોઈ ઉપયોગ કરવાનો છે કે નહી ?’ – એમને ખીજવવાની મને મજા આવે છે.

બહાર ગાડીનું હોર્ન સાંભળીને ખબર પડે છે કે એના પણ ઓફિસેથી આવી ગઈ છે. એ ઘરમાં પગ મૂકે એ પહેલાં જ દીકરીઓ એને ઘેરી વળે છે.

‘આપણે મૂવી જોવા જઈએ પ્લીઝ, પ્લીઝ, પ્લીઝ…’ 

‘કયું મૂવી જોવું છે ?’ એનાને પીકચર જોવાનો ગજબનો શોખ છે અને મને સારું ખાવાનો. બાળકોને એની ખબર છે.

‘તારે જમીં પર જોવા જઈએ અને પછી ટમાટોઝમાં જઈએ. પ્લીઝ, પ્લીઝ, પ્લીઝ…’ એમની આ ફેવરીટ રેસ્ટોરાં છે અને મારી પણ.

કામ થઈ ગયું. બાળકોએ એક કાંકરે બે પક્ષી મારી મને અને એનાને પટાવી લીધા.

અમને આમાં બહુ મજા પડે છે. કોલાહલ, બહાર ફરવા જવા માટેની નિર્દોષ સોદાબાજી, ખાવાની બાબતમાં નખરા, સવારે સ્કૂલે જવાની દોડધામ, કપડાની પસંદગી, પરસેવા વગેરેની ગંધ છુપાવવા માટેના ડીઓડ્રન્ટ્સ, ભળતી જ સ્ટાઇલની હેરકટ, રવિવારની રાતોએ 11.30 વાગે અચાનક યાદ આવવું કે હજી હોમવર્ક બાકી છે !, ફાડવામાં આવેલા જીન્સ, મન થાય ત્યારે નાચવા મંડી પડવું, કાનમાં આઈપોડ સાથે મોટે-મોટેથી ગાવું અને મેકડોનાલ્ડ્સ નામનો શબ્દ સાંભળતા જ ખુશીનો ફૂવારો છૂટવો ! અમને બેઉને આ બધું બહુ ગમે છે.

બંને દીકરીઓ સ્વતંત્ર અને સર્જનાત્મક દિમાગ ધરાવે છે. રમતરોળા ન કરતી હોય ત્યારે કલાકો સુધી ગંભીરતાપૂર્વક પોતાનું  કામ કરી શકે છે અને ભણવામાં પણ ક્લાસમાં અવ્વલ નંબરે છે, પછી શું ચિંતા ? અને એવું ન હોત તો પણ કોઈ ચિંતા ન હોત !

‘થિંક એવરેસ્ટ (મનની શક્તિથી સાહસના શિખરોનું આરોહણ) – અતુલ કરવલ અનીતા કરવલ – P. 225-227  

 

 

 

 

 

 

 

Advertisements
Posted by: readsetu | સપ્ટેમ્બર 19, 2019

P4P Sharing 32

P4P Sharing 32

બાળક સાથે રમવું 

બાળકને સૌથી વધારે ગમે રમવું. એના માટે કાંઇ પણ કરવું એ રમત જ છે. ઘરની તમામ ચીજો એના માટે રમકડાં છે. સાવ સામાન્ય બાબતોમાં એની સાથેની રમત બનાવી શકાય. માત્ર એ તરફ વિચારવાનું શરૂ કરીએ એટલે સૂઝવા માંડે.

દાખલો આપું તો મારો પૌત્ર આદિ સ્કૂલેથી આવે પછી એને સાચવવાની જવાબદારી મારી.

જમીને એને રમવું હોય અને બપોરનો સમય હોય (એને સવારની સ્કૂલ છે) એટલે હું ક્યારેક થાકી હોઉ.

મેં એને કહ્યું, ચલ આપણે પીલો માઉંટેન રમીએ (ઈંગ્લીશ મીડિયમમાં ભણતા બાળક સાથે આવી ભાષા જ વાપરવી પડે).

મા, પીલો માઉંટેન એટલે શું ? કેમ રમવાનું ?

જો બેટા, પહેલાં હું સૂઈ જાઉં ને તારે આખા ઘરમાંથી બધા પીલો ને ડ્રોઈંગ રૂમના તકીયા લાવીને મારી ઉપર મૂકવાના ને માઉંટેન બનાવવાનો. શરત એ કે એક એક પીલો જ લાવવાનું.

ઓકે

પહેલા મારો ટર્ન. હું શાંતિથી બેડ પર સૂઈ ગઈ. એ બધા બેડરૂમમાંથી એક પછી એક ઓશિકા લાવતો ગયો. બધા તકીયા પણ લઈ આવ્યો. મારે ઉપર ગોઠવીને પીલો માઉંટેન બનાવ્યો. આની એને પણ એવી મજા આવી ગઈ કે પછી મારી ઉપર કુદકા માર્યા.

વાહ અને મને એટલી વાર સુવા મળી ગયું. હું જરા રિલેક્સ થઈ ગઈ !

આવી તો ઘણી રમત બનાવી શકાય.

આજે અમે જમવા બેઠા અને એને ભૂખ નહોતી. મે જેનું જેનું નામ લીધું ને એનો જવાબ હતો, ના.

મેં કહ્યું, ચલ આપણે નવી લેન્ગ્વેજ બનાવીએ. જરા નમૂનો આપ્યો. પછી હું પૂછતી ગઈ ને એણે ગળામાંથી જુદા જુદા અવાજો કાઢીને ના કહી ! મારુ જમવાનું પતી ગયું ને એને રમવાનું થયું. એ તો ખાવાનો નહોતો જ !       

બીજી વાત એ છે કે ઘણીવાર એમ માનીએ છીએ કે આપણે બાળક સાથે રમીએ છીએ. હકીકતે આપણું ધ્યાન આપણા બીજા કામોમાં હોય છે. આપણું ધ્યાન નથી એ બાળક બહુ જલ્દી પામી જાય છે. એને એટલું જ કહેતા આવડશે કે મમ્મી/પાપા તમે મારી સાથે રમતા નથી. એ જે અનુભવશે એ જ કહેશે. આવે વખતે બાળકની વાત માની લો. આપણી પોતાની સચ્ચાઈ સ્વીકારી લો અને વિરોધ કર્યા વગર બીજેથી ધ્યાન હટાવીને બાળકની સાથે દિલથી રમવા માંડો.

Posted by: readsetu | સપ્ટેમ્બર 18, 2019

P4P Sharing 31

બાળક સાથે આવું કરો જ

બાળકના સારા વર્તનની પ્રશંસા કરો. એ જે પણ કામ સારું કરે તેની નોંધ લો અને શબ્દોમાં વ્યક્ત કરો. દા.. બાળક રમ્યા પછી રમકડાં ઠેકાણે મૂકો ત્યારે શાબાશી આપો.

બાળકની પ્રશંસા કરો, જુઓ કે તે કેવું ખીલે છે ! આત્મવિશ્વાસથી છલોછલ થાય છે.

બાળક સાથે ક્યારેક બાળક બનીને રહો.

બાળકની જરૂરિયાત સમજવા માટે ક્યારેક બાળક બની જુઓ.

બાળકને સૂતા પહેલા 20 મિનિટ વાર્તા કહો. બોલતા શીખ્યું હોય તો પણ. સાંભળવાથી એની સમજણ, કલ્પનાશક્તિ ખીલે છે.

વાર્તાની અધવચ્ચે પાત્રો વિષે સવાલો કરો. હવે આગળ શું કરશે ?’ ક્યારેક તમે અને બાળક સામસામે વાર્તા આગળ વધારો. જુઓ બાળકની કલ્પનાશક્તિ કેવી જબરદસ્ત હોય છે !

બાળક ઉપદેશથી નહીં, આચરણથી શીખે છે. એને જેવું કહો એવું કરો. બાળકને તમારા સારા વર્તનનો અનુભવ થવા દો. બાળક એમ વર્તશે જેમ તમે વર્તો છો એટલે તમારા વર્તનનું ધ્યાન રાખો.

બાળકને રોજ થોડું વાંચવાનું ફરજીયાત કરો અને સાથે તમે પણ વાંચો.

આના સંદર્ભમાં આ જોક યાદ આવે છે. રેલ્વે પ્લેટફોર્મ પર એક બાળક હાથમાં પુસ્તક લઈને વાંચતું હતું. બાજુમાં એની મમ્મી પણ વાંચતી હતી એ જોઈને એક ભાઈ,  

– વાહ તમારો દીકરો વાંચે છે, બહુ સરસ કહેવાય ! બાકી હવે તો છોકરાઓ મોબાઇલમાંથી બહાર નીકળતા નથી હોતા.

– અરે આ આજકાલના છોકરાઓ નકલ જ કર્યા કરે છે !!! 

(વાહ મમ્મી)

Posted by: readsetu | સપ્ટેમ્બર 17, 2019

Happy Birthday Modijee

With best wishes to Respected Shri Narendra Modijee  on his Birthday 17 September 2019

નરેન્દ્ર મોદીજીને એમના જન્મદિને અર્પણ 17 સપ્ટેમ્બર 2019

 

સમી સાંજની વેળા આપણે રમતારામ અકેલા

મારા તનમનમાં ઉભરે તરણેતરના મેળા

 કોઈ પાસે નહીં લેવું દેવું કદી હોય નહીં તારું મારું

દુનિયામાં જે કૈ છે તે મનગમતું મઝિયારું.

રસ્તો મારો સીધોસાદો નહીં ભીડ નહીં ઠેલમઠેલા

સમી સાંજની વેળા આપણે રમતારામ અકેલા.

કોઈ પંથ નહીં: નહી સંપ્રદાય: માણસ તો માણસ

અજવાળામાં ફરક પડે શું ? કોડિયું હોય કે ફાનસ

ઝળાંઝળાં ઝૂમ્મરની જેવા ક્યારેય નહીં લટકેલા

સમી સાંજની વેળા આપણે રમતારામ અકેલા .. નરેન્દ્ર મોદી

મોદીજીએ આ ગીત ક્યારે લખ્યું હશે એ ખબર નથી પણ આજે એમના સીતેરમા જન્મદિવસે પણ એમના કાર્યોમાં, વર્તનમાં, વિચારમાં આ તાજગી ઉભરાતી અનુભવી શકાય. આ ભાવનાની ભરતી સાર્થક થતી અનુભવાય. અલબત્ત એમણે પોતે જ સમી સાંજનો સંકેત કર્યા પછી આ શબ્દો, ભાવો આપ્યા છે. અટલબિહારી બાજપેયીજી પછી આ બીજા વડાપ્રધાન છે જે દેશ માટે સમર્પિત તો છે જ, સાથે એક સુંવાળું, હૂંફાળું કવિહૃદય પણ ધરાવે છે. દેશને સમર્પિતતાના સંદર્ભમાં લાલબહાદૂર શાસ્ત્રીજીને પણ યાદ કરવા પડે. આ લોકોએ માત્ર અને માત્ર દેશહિતને નજર સમક્ષ રાખ્યું. એના માટે જ જીવ્યા.

મોદીજી કહે છે,કોઈ પાસે નહીં લેવું દેવું, કદી હોય નહીં તારું મારું, દુનિયામાં જે કૈ છે તે મનગમતું મઝિયારું.” મસ્ત ફકીરની જેમ કુટુંબમેળાથી સાવ વેગળા કવિ પાસે પોતાના અંગત કોઈ સુખદુખ નથી. જે છે મઝિયારું છે. માતાને પ્રણામ કરી લીધા અને ભાઇઓના કુટુંબના ખબર અંતર પૂછી લીધા પણ ખેવના એમના પરિચયમાં આવનાર સૌને માટે છે એવું અમિતાભ બચ્ચનજી સહિત અનેક મહાનુભાવો કે એમને મળનાર નાનામાં નાની વ્યક્તિએ પણ નોંધ્યું છે. જે ભાવના લઈને ચાલે એના રસ્તા સીધાસાદા હોય, ત્યાં ઠેલમઠેલા કદી હોય ! પથ પ્રકાશે અજવાળું છે, હોય દીવો કે ફાનસ !

મૂળ વાત સાવ સાદા શબ્દોમાં છુપાયેલી અતિ ઉમદા ભાવનાની છે. આ શબ્દો એક જાગતા, સતત ખબરદાર રહેતા માનવીના છે. એ પોતે જાગે છે અને બીજાને જાગતા રહેવાનો સંદેશ આપે છે. એમના કાર્યો જોઈએ તો એ માત્ર સંદેશ આપીને બેસી રહેતા નથી, સૌને જાગવા માટે, દેશ માટે કંઈક કરી છૂટવાનું આહવાહન આપે છે અને જે આ નથી કરતાં એના માટે આમાં ચેતવણીય સમાયેલી છે ! કોલમમાં સ્થળસંકોચ તો રહેવાનો જ એટલે આ કવિતા વિશે કે કવિ વિશે વધુ લખવાને બદલે એમનું બીજું જુસ્સાદાર કાવ્ય (જરા ટૂંકાવીને) અહીં મૂકવું મને વધારે ગમશે.

सौगंध मुझे इस मिट्टी की, मैं देश नहीं मिटने दूंगा
मैं देश का शी  नहीं झुकने दूंगा।

मेरी धरती मुझे पूछ रही, कब मेरा कर्ज चुकाओगे
मेरा अंबर मुझसे पूछ रहा, कब अपना फर्ज निभाओगे।
मेरा वचन है भारत मां को, तेरा शीष नहीं झुकने दूंगा
सौगंध मुझे है मिट्टी की, मैं देश नहीं लुटने दूंगा।

वो लूट रहे हैं सपनों को, मैं चैन से कैसे सो जाऊं
वो बेच रहे हैं भारत को, खामोश मैं कैसे हो जाऊं
हां मैंने कसम उठायी है, मैं देश नहीं बिकने दूंगा
सौगंध मुझे इस मिट्टी की, मैं देश नहीं झुकने दूंगा।

वो जितने अंधेरे लायेंगे, मैं उतने उजाले लाउंगा
वो जितनी रात बढ़ायेंगे, मैं उतने सूरज उगाउंगा
इस दल फरेब की आंधी में मैं दीप नहीं बुझने दूंगा
सौगंध मुझे मिट्टी की, मैं देश नहीं झुकने दूंगा

मां और बहनों की अस्मत पर, गिद्ध नजर लगाये बैठे हैं
इंसान है यहां डरा डरा, दिल में खौफ जगाये बैठे हैं
मैं अपने देश की धरती पर अब दर्द नहीं उठने दूंगा
मैं देश नहीं रुकने दूंगा, मैं देश नीं झुकने दूंगा।

अब घड़ी फैसले की आयी है, हमने कसम उठायी है
हमें फिर से दोहराना है और खुद को याद दिलाना है
न भटकूंगा न अटकूंगा, कुछ भी हो इस बार
देश नहीं बिटने दूंगा, मैं देश नहीं मिटने दूंगा।

 

          

 

 

 

 

 

 

Posted by: readsetu | સપ્ટેમ્બર 14, 2019

P4P Sharing 29

માતાપિતા સાથે મુશ્કેલી છે કે જ્યારે બાળઉછેર બરાબર આવડી જાય ત્યારે તેઓ રિટાયર્ડ થઈ ગયા હોય

બાળકને ખૂબ પ્રેમ અને હૂંફ આપો. બાળકને સવારમાં તે જાગે ત્યારે સૌ પ્રથમ તેને પંપાળો અને ચૂમો. તેને સૂતાં પહેલા ચૂમો, તે સૂઈ ગયું હોય તો પણ.

બાળકને પ્રેમથી લાંબુ આલિંગન આપો, તે મુંઝાયેલું હોય ત્યારે ખાસ.

ઘરમાં હાસ્યના ફુવારા ઉડાડો.

બાળકને સમયની ભેટ સૌથી મોટી ભેટ છે. એને સમય આપો. દાદા દાદી સાથે એટલે બાળક વધુ બંધાય છે. યાદ રાખો બાળકને સમય નહી આપી શકવાનો અભાવ કિંમતી રમકડાથી પૂરી શકાતો નથી.

બાળકને ક્વોલીટી અને ક્વોન્ટીટી ટાઈમ બંને આપો. બાળક સાથે રમતા હો અને બાળક કહે કે મમ્મી/પપ્પા તમે મારી સાથે નથી રમતા તો ઇનકાર કરો. બાળક કહે છે જે અનુભવે છે.

યાદ રાખો, બાળક આવતીકાલે તમને આપશે જે આજે તમે તમારા માબાપને આપો છો.

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Posted by: readsetu | સપ્ટેમ્બર 13, 2019

P4P Sharing 28

ડો. કિશોર વ્યાસે ‘ગુજરાત મિત્ર’માં એમની કૉલમ ‘અક્ષરની આરાધના’માં મારી નવલકથા વિશે લખેલ અવલોકન. આભાર ડો. કિશોરભાઇ.

મારી નોંધ – આ કિશોરકથા સંપૂર્ણપણે બાળઉછેરના વિષયને લઈને લખાયેલી છે.

લતા હિરાણીની રસાળ કિશોરકથા

કિશોરવયના બાળકો માટે વિશ્વકોશ ટ્રસ્ટ આયોજિત સ્પર્ધામાં પ્રથમ દસ કૃતિઓમાં સ્થાન ધરાવતી આ કથા બે બહેનપણીઓની યાત્રાને બહુ સરસ રીતે વર્ણવે છે. કથાની નાયિકા નૈયા ચૌદ વર્ષની છે. એના મુખે આ કથા વર્ણવાઈ છે. એ અને એની ખાસ બહેનપણી કથા ઘરેથી મુંબઈ ભાગી જવાનું દુસાહસ કરે છે કેમ કે બંને ઘરની જે પરિસ્થિતી જે છે એનાથી ખુશ નથી. લેખિકા અહીં બાળમનને બરાબર તપાસે, જુએ છે. ઘરમાં માતાપિતાના ઝઘડાઓ, પિતાની જોહુકમી, માતાને સતત અપાતો રહેતો ત્રાસ, છોકરીઓ પ્રત્યે ભેદભાવ અને ઉપેક્ષા જેવા મુદ્દાઓ સામે મૂકીને બાળકના ઉછેરમાં કેવી સાવધાની ઘટે છે એની ચર્ચા મુખર બન્યા વિના સર્જક કરતાં જાય છે. મુસાફરી તો અમદાવાદથી મુંબઈ સુધીની જ છે પણ એમાં પ્રત્યેક સ્ટેશને થતાં નિતનવા અનુભવો કથામાં રસ પૂરે છે.

નાયિકા ચૌદ વર્ષની હોવા છતાં વિચારશીલ છે. એનું મનોજગત માતાની સતત ચિંતાથી, પોતાની ઉપેક્ષાથી ઘાયલ છે જ્યારે કથા બેપરવા છે જે નૈયાને હિંમત બંધાવ્યા કરે છે. મુંબઈમાં આ બંને બાળકીઓ અંધારી ગલીમાંથી સદભાગ્યે બચી જવા પામે છે ત્યારે આ બંનેના મનમાં ઘરેથી ભાગી છૂટયાનો વિચાર ખોટો હતો એની પ્રતીતિ સર્જક કરાવે છે. ટ્રેનના એક પછી એક થતાં અનુભવોમાં આ બંને મિત્રોને મૂકીને બાળમનોજગતને સાક્ષાત કરવાનું કામ સર્જકે બખૂબી નિભાવ્યું છે.

ઘરમાં બનતી ઘટનાઓ બાળકોના મનને હંમેશા અસર કરતી હોય છે. માતાપિતાએ દરેક પગલું ભરતી વખતે એ ધ્યાનમાં લેવું જોઈએ, નહીં તો એનું પરિણામ ખતરનાક આવી શકે છે એ આ કથાના મૂળમાં છે. સર્જકે અંતે પસ્તાવો કરતી બંને મિત્રોને ઘર પાછા ફરતી બતાવીને સુખદ અંત આણ્યો છે. આ કથા એકબાજુ વાલીઓને ચેતવણીરૂપ છે તો કિશોરવયના બાળકોને દિશાપ્રેરક પણ છે. વાંચવી ગમે એવી આ કિશોર નવલકથા તમામ કિશોરોને નવી દિશા આપશે.

હું ને કથા – લતા હિરાણી  કિશોરકથા, પ્રકાશક – ગુજરાત વિશ્વકોશ ટ્રસ્ટ, અમદાવાદ 380013 પ્રથમ આવ્રુતિ 2018, ડેમી પૃ.132 કિં. રૂ. 120/ 

વિતરક – ગુર્જર પ્રકાશન

Posted by: readsetu | સપ્ટેમ્બર 13, 2019

P4P Sharing 27

છાપું મારે ત્યાં રોજ આવે છે
સવારના પહોરમાં
સમાચારો
ખૂણે ખાંચરેથી
ઠેર ઠેરથી
એ જ કાળા મશ
હું એને ખોલતી નથી
એના પર
પાથરી દઉ છું
લીલાછમ શાકભાજી
ચૂંટવા માટે
ને સંતોષ લઉં છું
ક્ષણિક
એક માસૂમ બાળાને ઢાંકયાનો !
– લતા હિરાણી

Posted by: readsetu | સપ્ટેમ્બર 13, 2019

P4P Sharing 26

ફૂટપાથની ધારે રાત્રે સાવ ભુખ્યા સૂઈ ગયેલા
બાળકની આંખોમાં
કેવાં સપનાં આવતા હશે, ખબર છે ?
એના સપનાંમાં પરીઓ આવી
બરાબર સિન્ડ્રેલાની વાર્તાની જેમ જ
એમને નવાંનક્કોર કપડાં પહેરવી
પિઝા-બર્ગર-પેસ્ટ્રી એવું ખવડાવી જતી હશે ?
કે પછી
સવારે જ એની ઉંમરનાં બાળકને
એની મમ્મી સાથે હસતું-રમતું જતાં જોઈને
એના મનમાં જે કલ્પના ચાલેલી
એવું જ કંઈક
સપનાંમાં આવીને સાન્તાક્લોઝ
સાચું કરી જાય ?
પણ હમણાં તો,
એને સપનાંમાં દેખાય છે
કપ-રકાબી ધોતાં-ધોતાં તૂટી ગયેલાં
બે નંગ કપ-રકાબીનાં પૈસા
મહિનાના જરા-અમથા પગારમાંથી કપાઈ જવાના છે તે.
ચોકલેટ લેવા માટે બચાવી રાખેલા પૈસાનો
બાપ દારુ પી ગયો છે –
આ બધાં જ સપનાઓ હમણાં હમણાં તો એને ઊંઘમાંથી ઝબકાવીને
જગાડી દે છે
પણ, ચિંતા ન કરો
થોડા દિવસ પછી એ ઝબકીને નહીં જાગે,
કારણ કે
એને સપનાંઓ જ નહીં આવે ! – એષા દાદાવાળા

Posted by: readsetu | સપ્ટેમ્બર 13, 2019

P4P Sharing 25

P4P Sharing 25
મોબાઈલ એડિકટ બાળકો અને માબાપોની વાત.
દિવ્ય ભાસ્કર 10 સપ્ટે. 2019

Posted by: readsetu | સપ્ટેમ્બર 13, 2019

P4P Sharing 24

Shared on FB with Photo

આ નવ મહિનાની બાળકીને ઉપવાસની કોઈ સમજ હોય ખરી? એને પુરુ બોલતાંય આવડતું નહિ હોય. કોઈ આ બાળકીના અક્કલ વગરના જુલમી માબાપ પર એને પરાણે ભૂખી મારવા બદલ પોલિસમાં ફરીયાદ કરો, કોર્ટમાં ફોજદારી કેસ કરો.

Posted by Bhupendrasinh Raol

Posted by: readsetu | સપ્ટેમ્બર 13, 2019

Kavyasetu 396

शुक्रिया दिव्य भास्कर ! Thank U Divya Bhaskar, for my Column Kavyasetu since 2011

દિવ્ય ભાસ્કર > કાવ્યસેતુ 396 > 10 સપ્ટેમ્બર 2019

અનુભૂતિનું અનુસંધાન – લતા હિરાણી (મૂળ લેખ)

મારી કવિતાનો તાકો

મેં કદી નથી ઉખેળી નાખ્યો એટલો

કે પ્રેશરકૂકરની ઉપરાછાપરી વાગતી રહેતી

સીટી બંધ કરવા, દોડવા જતાં પગમાં ભેરવાય

અને ગડથોલું ખાઈ જવાય

પછી તો શું કે ફાટે પ્રેશરકૂકરનો મિજાજ !

એટલે જ તો મારી કવિતાની

લંબાઈ, પહોળાઈ , ઊંડાઈનો

છે આધાર

મારા પ્રેશરકૂકરમાં ગોઠવાયેલ સામગ્રી પર !….. નિર્ઝરી મહેતા

નિર્ઝરીબહેનના ’અરવ’ કાવ્યસંગ્રહ પછી કવિતા ક્ષેત્રે એમનું કામ સતત ચાલુ જ છે. સ્ત્રીઓની રચનામાં કલ્પનો, પ્રતીકો એમની દુનિયાના આવે એ સ્વાભાવિક છે પણ અહીં જે વાત છે એ જરા જુદી અને મજાની છે. કવિતામાં અંગત સંવેદનો અને રસોડાની સાધનસામગ્રીનો જબરો સુમેળ યોજાયો છે. પ્રેશરકૂકરના પ્રતીકથી એમણે સ્ત્રીઓની દુનિયામાં  એણે પોતે સતત કરવી પડતી બાંધછોડનો સરસ તાલમેલ કલાત્મક રીતે, ખૂબીથી વ્યક્ત કર્યો છે. 

ફેસબુક પર અપડેટ આપ્યા કરતી સ્ત્રીને પ્રેશરકૂકર સામે ફેસ તો રાખવો જ પડે છે. એમાંથી નીકળતી વરાળથી એણે જરી દૂર ભાગવું પડે કે સીટીનો અવાજ કદીક અકળામણ આપે કેમ કે બાજુના ડાઈનિંગ ટેબલ પર કવિતાના કાગળો સાણસીના પેપરવેટથી દબાવીને રાખ્યા હોય, કવિતા એમાં અવતરવાની રાહ જોતી હોય, પરંતુ આ બધામાં સમધારણ રહેવું એ જરૂરી છે અને એ શીખી પણ ગઈ છે. જે અસર થાય છે એ કવિતા પર, એના શબ્દો પર, ભાવ પર…. જેના માટે કવયિત્રી લંબાઈ, પહોળાઈ કે ઊંડાઈ જેવા ગાણિતિક પ્રતીકો વાપરી થાળીમાં પીરસી દે છે.

વાત મનમાં ચાલતા ભાવોની ભરતી-ઓટની છે, પ્રેશરકૂકરનું કલ્પન સમજાય છે પણ એમાં કવિતાનો તાકો ક્યાંથી આવ્યો ? હોમની જવાબદારીની સમજ અને હૈયાની સર્જનાત્મકતાનો ઉછાળ આ બંને વચ્ચે સધાતા સમન્વયની મજાની રજૂઆત છે.

પ્રેશરકૂકરના મિજાજ ફાટવાની વાત બહુ સરસ રીત સાંકેતિક ભાષામાં કહેવાઈ છે. સમજાઈ જાય એવું છે પણ સ્ત્રીએ શોધેલા કલ્પનને દાદ આપવાનું મન થાય એવું ખરું. અહીંયા માત્ર પ્રેશરકૂકરના મિજાજની જ નહીં, ક્યાંક પોતે ગડથોલું ખાઈ ન બેસે એનીયે ચિંતા કરી છે. સવાલ જરૂર થાય કે આમ માપી-માપીને તોળી-તોળીને પીરસાતી સંવેદના પોતે કેટલું રૂંધાતી હશે ! મને યાદ આવે છે, મારી જ રચના ‘બોનસાઈ’ અને એના શબ્દો, ‘મારે ઉગવાનુ માપમાં, મારે ખીલવાનું માપમાં…….’  સર્જનાત્મકતા જ્યારે પાંખો પસારીને ઉડવા આતુર હોય ત્યારે કૂકરની સિટી વધારે વાગી ન જાય એ જોયા કરવાનું, સાંભળ્યા કરવાનું અને એક સંતોષ દેખાડવાનો કે મારી કવિતાનો તાકો માપસર છે !

સમય આ છે કે મમ્મી મોબાઈલ જોતાં જોતાં પીરસે છે અને રોટલી બાળકની થાળીમાં પડે છે કે નીચે પડે છે એનું ભાન એને નથી ! બીજી બાજુ સમય આ પણ છે કે ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવેલી પત્નીને એટલું જ શિક્ષણ મેળવેલા પતિ પાસેથી ફેસબુક કે વોટ્સ એપ જેવા માધ્યમોમાં વ્યક્ત થવાની પરમીશન નથી ! જી હા, આ કોઈ કાલ્પનિક વાત નથી, આજની સચ્ચાઈ છે. આવું લખાઈ જાય છે કેમ કે આ કલ્પના નથી, આ બંને સત્યો નજર સામે ડોળા ફાડીને ઊભા છે અને ક્યાંય કશું કરી શકાતું નથી. માત્ર લાચારી અનુભવીને રહી જવું પડે છે. આ બે અંતિમો વચ્ચે જીવતી આજની સ્ત્રીનું આવું જીવન પણ છે કે જ્યારે ભારત ચંદ્ર પર જીવનની તપાસ કરવા જાય છે. 370મી કલમ અને તીન તલાક રદ થઈ શકે છે પણ બંધિયાર માનસિકતા રદ કરવા કોઈ જોગવાઈ ક્યાંય નથી !!

આ સંદર્ભે મને કવયિત્રી નયના જાનીની કવિતા નોંધવાનું મન થાય છે.

કવિતા ધસમસતી

રોમ રોમ રણઝણતી

આવી આવી બોલાવે, સાવ અચાનક

આનંદઆનંદ….

કવિતા, કવિતા, જતી રહીશ

જરા લખી લઉં, જતી ના રહીશ

પાંચ રોટલી કરી લઉં !

હા, તે કરી લે ને !

કવિતા કવિતા થોડું ખમજે હોં

મારો દીકરો કંઇ લીધા વગર

જતો રહેશે ભૂખ્યો, તે એને કંઇક આપી દઉં !

હો રે..

કવિતા વહાલી, કુરિયરમાં સહી કરવી પડશે

કર કર, કરી લે..

ને હવે આંખ મીંચીને તને મળું, ચાલ….

પણ ફોન લેવો પડશે ને,

ને તે ને કવિતા

ઓલું ને પેલું ને કવિતા, કવિતા, કવિતા

જો ને હું શું કરું ?

તું જતી રહીશ

રાત પડે ને કવિતા

બહુ થાક લાગે,

તું જતી રહીશ….

ના, ના, હોય કંઇ

ના જઉં હું તો, હું તો તારી કવિતા !

નીંદર ઘેરાય

થાકેલું શરીર ઊંઘે

ને આવે મારી કવિતા  આંસુભરી

તે હું એનાં આંસુ લૂછું ને મારાં

ને પછી આનંદલોકે, તેજ આલોકે

મારી સાથે રમે મારી અણલખી કવિતા …. નયના જાની

…………….

        

 

 

Older Posts »

શ્રેણીઓ