Posted by: readsetu | એપ્રિલ 13, 2017

Kavyasetu 277 Chandrakant Sheth

દિવ્ય ભાસ્કર > કાવ્યસેતુ > 11 એપ્રિલ 2017 

કાવ્યસેતુ 277  લતા હિરાણી

ઉછાળ દરિયા, ઉછાળ પ્હાડો, ઉછાળ માટી-પંડ;
ઉછાળ મનવા, મુઠ્ઠી ખોલી સકળ બ્રહ્મનું અંડ !
હોય હવે નહીં બંધન-બાધા, ધોધે ધસમસ ધસવું;
એકીશ્વાસે ચડી હવે તો મેરુ-માથે વસવું !
.                       
હૈયે બારે મેઘ ઊમટ્યા, વરસે વ્હાલ પ્રચંડ !
નાવે નાવે પાંખ ઊઘડે, ગગન ઊઘડે દરિયે !
ગ્રહ-તારાની ભીડ મચી શી ! ચાંદ-સૂરજ આ ફળિયે !
.                       
વાટઘાટ-ઘર-ગામ ડૂબતાં પામું બધું અખંડ !
વામનજીના કીમિયા કેવા ! કણ કણ વિરાટ ખૂલે,
શેષનાગની શય્યા છોડે અનંત અંદર ઝૂલે,
.                       
છોળે છોળે છંદ છલકતા જલ જલ ચેટીચંડ !    – ચંદ્રકાન્ત શેઠ

ઉછાળ શબ્દથી કવિતા શરૂ થાય છે. કેવો થનગન થતો શબ્દ ! શું ઉછાળવાનું છે ? દરિયા, પહાડો અને સકળ બ્રહ્મ ! અને ઓવારી જવાય આ શબ્દો પર…… બધા જ ક્રિયાપદો જુઓ ઉછાળવું, ધસમસ ધસવું, ઊમટવું, ઊઘડવું…… હરખના આવેગનું એવરેસ્ટ છલકાય છે અહી…  હૃદયમાં કેવી ભરતી આવી હશે કે જ્યારે દરિયા, પહાડ ઉછાળી ધસમસ ધસી જવાનું મન થાય ! હૈયે કેવા બારે મેઘ ખાંગાં થયા છે કે એકી શ્વાસે મેરુ પર્વત ચડી જવાનું મન થાય ! એ તો કવિની કલ્પનાઓ છે. ભાવક શું અનુભવે છે ?

ભાવભર્યા શબ્દો જાણે ઉછળી ઉછળીને આપણી પર વરસે છે. અનંતમાંથી પ્રચંડ વ્હાલ વરસે છે. ગ્રહતારાની ભીડ જે ભાળી જાય અને ચાંદ-સૂરજનો વસવાટ પોતાને ફળીયે અનુભવાય એની એ સુખદ અનુભૂતિ કેટલી વિરાટ અને પ્રચંડ હશે ! પ્રેમને ખૂલતાં વાર લાગે છે પણ એકવાર આ ઘડીઓ જીવનમાં રેલમછેલ થઈ વળે એની ધન્યતા કદી ન ભૂલી શકાય. પ્રેમની અનુભૂતિનો આ પ્રતાપ છે. સ્વને સમષ્ટિ સાથે જોડતા એને જરાય વાર નથી લાગતી. પળમાં એ ખલકમાં પથરાઈ જાય છે. લોકને આ અમીરી નયે સમજાય પણ એ તો ઝીણી આંખે વામન સ્વરૂપને જોનારા ! કણ કણની ગણતરી કરનારા ! વામનમાંથી વિરાટને ઓળખવાનું એમનું ગજું નહી.  

ઈશ્વરે આ પૃથ્વી સર્જી અને માનવ સર્જ્યો. માનવનું સર્જન મૂળે આનંદ માટે થયું એટલે કે માનવજીવનનો ઉદ્દેશ આનંદની પ્રાપ્તિ છે એમ કહી શકાય. દિશા જુદી જુદી છે પણ દરેક માનવ આનંદ મેળવવા દોડે છે. એની તમામ ક્રિયાઓનું મૂળ આનંદપ્રાપ્તિ છે. અલબત્ત સમજણ પ્રમાણે દરેકનો રસ્તો હોય એ સ્વાભાવિક છે. સત્વ, રજસ અને તમસ એ માનવીની પ્રકૃતિ છે. દરેક માનવી સુખપ્રાપ્તિનો એ પ્રમાણે જ રસ્તો પકડશે. એમાં જ વિકૃતિથી સંસ્કૃતિનો વ્યાપ છે. ક્ષણિક, ક્ષુલ્લ્ક, ભૌતિક ઐહિક સુખોથી માંડીને પરમાનંદ સુધીનો વિસ્તાર છે.   

આટઆટલું કરવા છતાંય માનવી સુખી નથી કેમ કે પોતે ઊંચકેલા દુખણાં પોટલાં છૂટતા નથી અને અંતે એ હાંફી જાય છે. આનંદ તો વરસ્યે જ જાય છે પણ માનવીની હથેળીઓ કે આંગળીઓ કશું નવું ઝીલવા કે પકડવા ક્યાં ખાલી હોય છે ? પોતે જ ઊભા કરેલા કે શોધી કાઢેલા દુખો એની પાસે ઓછા નથી. કર્મફળે મળેલા દુખોને સ્વીકારી નિજાનંદમાં વસવાની એની આવડત નથી કેમ કે સામાન્ય માનવીનો આનંદ પરાવલંબી હોય છે. આમ થાય તો આનંદ અને તેમ થાય તો આનંદ. કશું સ્થાયી ન હોય અને આનંદ હાથમાંથી સરકતી રેત જેવો બની રહે.

અહી તો શબ્દોમાં આનંદનો મહાસાગર ઉછળે છે. જેને પરમ ચેતનાનો સ્પર્શ થયો હોય તે જ આવું અનુભવી શકે.  ભલે થોડી ક્ષણો પણ પરમનો એક સહવાસ અનુભવ્યો હોય, શબ્દો અને અર્થોના સાગર મધ્યે પણ મૌનનો ટાપુ સેવ્યો હોય ત્યારે આ જાહોજલાલી પ્રાપ્ત થાય. અખૂટ ધીરજ અને ભાગ્યે જ સાંપડતી સમજણનો દોર ક્યાંક પકડાયો હોય ત્યારે આવી અનુભૂતિ પ્રસવે. આનંદ પછી પરાવલંબી નહીં રહેતા સ્વયંભૂ બની જાય. નાવને હલેસાની જરૂર ના રહે, એને પાંખ મળી જાય.

આખાયે ગીતના અવતરેલા શબ્દોમાં લયનો દરિયો હિલ્લોળે છે, નાદનું સંગીત છલકાવે છે. આ ગીત ગાવા માટે મન તલપાપડ થઈ જાય.   

આ જ કવિ આવું લખી શકે.

તું છે મારી અંદર તેથી ભર્યો-ભર્યો હું લાગું !
તું લીલોછમ અંદર તેથી હર્યોભર્યો હું લાગું !

તારું છે પાતાળ, એથી તો ખરા ઉનાળે પાણી;
તારી એવી ફૂંક વાંસમાં ફૂંટે મીઠી વાણી;
તારો છાંયો મળ્યો એટલે ઠર્યોઠર્યો હું લાગું !

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Advertisements

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s

શ્રેણીઓ

%d bloggers like this: