Posted by: readsetu | એપ્રિલ 18, 2017

Kavyasetu 278 Aruna Choksi

દિવ્ય ભાસ્કર > કાવ્યસેતુ > 18 એપ્રિલ 2017

કાવ્યસેતુ 278  લતા હિરાણી

હાથમાં ગાંડીવ લઈ ટંકાર કર

બાણશય્યા ભીષ્મની તૈયાર કર.

એકલે હાથે ઝુકાવી દે પછી

કૃષ્ણ વાસુદેવને પોકાર કર.

શ્વાસમાં ભડકાવ ઊની આગને

સૂઈ ગયેલી રાખને અંગાર કર.

કોઈ ખૂણોભીંત ખાલી ના રહે.

છો મરે માણસ : છબી સાકાર કર.

લાશ ખડકી ચાંપ અંગુઠે અગન

ભસ્મના ઢગલા તણો વેપાર કર.

માનવીના શબ ભરેલી ભૂમિમાં

લોહી ખોબામાં ભરી ચિત્કાર કર.

પીઠ પાછળ ખોસી દે ખંજર પછી

ભીડને બોલાવવા દેકાર કર.……  અરુણા ચોક્સી

એક હાકલ, પડકારના ભાવથી છવાયેલી ગઝલ. ગાંડીવ, ભીષ્મ, પોકાર, આગ, અંગાર, શબ, ચિત્કાર…… ભાવને અનુરૂપ જ શબ્દોની પસંદગી. પ્રથમ બે શેર જિંદગીના સ્થાયી ભાવ – યુદ્ધને વ્યક્ત કરે છે. બાળકને જન્મતાં જ શ્વાસ લેવા એક નાનું શું પણ યુદ્ધ આદરવું પડે છે ત્યાંથી શરૂઆત થાય છે. એ કદાચ સંકેત છે. યુદ્ધ ગરીબોએ જ લડવું પડે એવું નથી. દરેક માનવીના દરેક પરિસ્થિતિમાં યુદ્ધ અલગ અલગ હોય છે. અમીરોના અલગ, ગરીબોના અલગ. બાળપણના અલગ, મોટપણના અલગ. અભાવનું યુદ્ધ અલગ તો ભરપૂરતાનું યુદ્ધ અલગ. દેખાતી શાંતિ પાછળ પણ ભીષણ યુદ્ધ સંતાયેલું હોઈ શકે.

બાળકને માબાપ સતત યુદ્ધ માટે તૈયાર કરતાં રહે છે. આંખમાંથી ઊંઘ ઊડે એ પહેલા શાળાની બસમાંગોઠવાઈ જવા માટે, ઊંચકી ન શકાય ને બેવડું વળી જવાય એવી સ્કૂલબેગ ઉપાડવા માટે, એના રમવાનો બધો જ ટાઈમ માઈલો દૂર આવેલી શાળામાં જવા આવવામાં ને પછી ટ્યૂશનો પાછળ ખર્ચી દેવા માટે ને સૂતા પહેલા ઢગલો એક હોમવર્ક પતાવવા માટે. બાળક જેવા બાળકને ય સતત લડ્યા જ કરવાનું છે ! બાણશય્યા પર ચડે છે તેનું બાળપણ ! સૌ તેના મૂક સાક્ષી બનીને જોયા કરે છે. જોકે દરેક નેગેટીવ બાબત એની હદ સુધી આવે પછી સમાજની ઊંઘ ઊડે છે એ નક્કી. પરિણામ આવતા વાર લાગશે પણ આ બાબતમાં હવે લોકોની ઊંઘ ઉડવી શરૂ થઈ ગઈ છે એય ખરું.  

અર્જુન સામે તો લડવા માટે કૌરવ સૈન્ય હતું. એ દરેકના ચહેરા જોઈ શકતો હતો. અહી દરેક માણસ એક અદૃશ્ય ગાંડીવથી સતત લડ્યા જ કરે છે. એણે કોની સામે લડવાનું છે એય મોટાભાગે સ્પષ્ટ નથી હોતું. એક પર માંડ અનુસંધાન થાય ત્યાં સામેનું પાત્ર-પરિસ્થિતિ બદલાઈ જાય એવું બને. હા, એકલે હાથે ઝુકાવી દેવામાં હિમ્મત જોઈએ. જરૂર પડે તો વાસુદેવને પોકારી શકાય જો ભાવથી આરાધ્યા હોય તો એ આવે પણ ખરા. માણસ પાસે જ્યારે કોઈ ઉપાય બચતો નથી ત્યારે તે અંતે તો ભગવાનનું શરણું જ લે છે. તેની પાત્રતા, કહો કે કર્મ પ્રમાણે મદદ મળે છે.

પ્રથમ બે શેર પછીના બધા શેર માણસની દુર્વૃત્તિ પર કટાક્ષ છે. શાંતિક્ષમાનો છેદ ઉડાડી વેરવૃત્તિ જગાડવાનું આહવાહન છે. પોતાના અહમને પોષવા જે જરૂરી હોય બધુ કરવાનું છે, ભલે જેનું જે થવાનું હોય થાય. કવિ માણસના અંતિમ શ્વાસોનાય વેપાર કરવાની વિદારક વાત લાવે છે. પોતાનો સ્વાર્થ જોવામાં એને ચિતાની આગ કે વેરાયેલા અસ્થિનોય કોઈ વિવેક નથી. અમાનવીયતાની સીમા માનવીને હાથવગી છે. છળ છેવટની કક્ષાએ પહોંચે તોયે એની લાલસા ખૂટે એમ નથી. અને પોતે આચરેલા કાળા કરતૂતોને છુપાવવા હદ વગરનો ઢોંગ પણ આદરી શકે એમ છે.

અંધારાની વાત કરવી જોઈએ તો અજવાળાનો મહિમા રહે. ખોટા સામે આંગળી ચીંધવી જોઈએ તો સાચાની દિશા પકડાયેલી રહે. બાકી દુનિયામાં સારા તત્વોની જરાય ખોટ નથી. અમી-ઝરણા ચારેકોર વહ્યા જ કરે છે. સદવૃત્તિની વીણા વાગ્યા જ કરે છે અને દુનિયા જીવવા જેવી લાગ્યા કરે છે.

 

 

 

 

Advertisements

Responses

  1. ખુબ સુંદર, ITS WAS VERY NICE TO LISTEN YOU AT ASHIMTA PARV CONGRATES

    • Thank you very much Narenbhai, we could have meet there but I was not
      knowing..

      On 18 Apr 2017 1:30 p.m., “સેતુ ~ લતા જ. હિરાણી” wrote:

      >

  2. Wah.. Kevu pde.. Motivational words..

    • Thank you Bharatbhai.

    • Thank u Bharat bhai.

      On 28 Jun 2017 9:41 p.m., “સેતુ ~ લતા જ. હિરાણી” wrote:

      >


પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s

શ્રેણીઓ

%d bloggers like this: