Posted by: readsetu | ઓગસ્ટ 27, 2018

કાવ્યસેતુ 75

दिव्य भास्करमें (दैनिक भास्कर का गुजराती संस्करण) 2011 से प्रकाशित हो रही मेरी कोलम काव्यसेतु’ (कविताओ का रसदर्शन)  प्रकाशित दि. 26-2-2103   लेख – 75       

દિવ્ય ભાસ્કર > > કાવ્યસેતુ 75 > 26 ફેબ્રુઆરી 2013

કલરવની વિદાય – લતા હિરાણી 

સમી સાંજનો ઢોલ ઢબૂકતો જાન ઊઘલતી મ્હાલે

કેસરિયાળો સાફો ઘરનું ફળિયું લઇને ચાલે

પાદર બેસી ફફડી ઊઠતી ઘરચોળાની ભાત

ડૂસકે ડૂસકે હડસેલાતી બાળપણાની વાત

પૈડું સીંચતા રસ્તો  આખો કોલાહલમાં ખૂંપે

શૈશવથી ચીતરેલી શેરી સૂનકારમાં ડૂબે

જાન વળાવી પાછો વળતો દીવડો થરથર કંપે

ખડકી પાસે ઊભો રહીને અજવાળાને ઝંખે…. અનિલ જોશી

કવિ શ્રી અનિલ જોશીના અનેક યાદગાર અને લોકપ્રિય ગીતોમાનું આ એક ગીત આંખ સામે જાન વિદાયનું એક એવું જીવંત, જાનદાર દૃશ્ય ખડું કરી દે છે કે ભાવક એમાં નખશિખ ભીંજાઇ રહે છે. ગોધૂલિ વેળા છે. ઢોલ ઢબૂકે છે અને જાન ઉઘલે છે. જાનડીઓને દીકરો પરણાવ્યાનો અને નવી વહુ લઇ જવાનો હરખ છે એટલે ગીતોની છોળ ઊડે છે. આ સાથે આપણે કલ્પી જ શકીએ કે શણગારેલા બળદો અને એવાં જ શણગારેલા ગાડામાં કન્યા ઘૂમટો તાણીને બેઠી હશે. અહીં સુધીની વાત ખુશીની અને આનંદની છે. પછીનું ચિત્રણ બહુ વસમું છે !!

કેસરિયાળો સાફો પહેરી મહાલતા વરરાજા માત્ર કન્યાને નહીં ઘરના કલરવ કરતા ફળિયાને લઇને જાય છે. એક દીકરી બાપના ઘરને કેવું ગુંજતું રાખે એ વાત તો જેને દીકરી હોય અને જેણે દીકરી વળાવી ઘરનો સુનકાર ભાળ્યો હોય એ જ સમજી શકે. માત્ર ઘર જ નહીં, બાળપણમાં દોડાદોડી કરીને ગજાવેલી આખી શેરી પણ એના જવાથી સૂનકારમાં ડૂબી ગઇ છે. બાળપણથી જે સખીઓ સાથે આંબલી પીપળી કે સંતાકૂકડી રમી છે એ બધી રમતો, વાતો, એ બધા મનભાવન દૃશ્યો દીકરીની આંખ સામેથી હડસેલાતાં જાય છે. જાણે એ દિવસો હવે કદી નહીં આવે !!

કન્યાના રુંવાડામાં જ નહીં, ઘરચોળાની ભાતમાંયે ફફડાટ ભર્યો છે. ઘૂમટામાં નહીં રોકી શકાતા ડૂસકાંઓ અને વહ્યે જતા આંસુઓ બાળપણને, પિયરને  કેમેય આઘું કરી શકતા નથી. પિયરિયાં જાન વળાવી પાછા આવે છે અને એના ધ્રુજતા હાથોમાં દિવડો થરથર કાંપે છે. ખડકી પાસે ઊભાં રહીને અજવાળાને ઝંખે છે કારણ કે દીકરી ગઇ ને ઘરની ટમટમતી જ્યોત ગઇ !! સાસરિયું હંમેશા અગમ્ય રહ્યું છે. ન જાણે સાસુ, નણંદ, દેરાણી, જેઠાણી કેવાં નીકળે એ ભય લગભગ પરણતી દરેક કન્યાને, એનાં માતાપિતાને રહેતો. આજે પણ રહેતો હશે. જેમ સાહ્યબાની વાટ જોતાં કે વ્હાલમના વિયોગના અનેક ગીતો લખાયા છે એમ સાસરે દુખનાં કેવાં ઝાડ ઊગે છે એના ગીતો આપણા લોકસાહિત્યથી માંડીને આપણા અનેક જાણીતા કવિઓની કલમેથી મળી આવે છે…

અહીં કવિએ કન્યાવિદાયના દૃશ્યની જે કલ્પના કરી છે, કન્યા અને એના માતાપિતાના મનોભાવોનું જે આબેહૂબ ચિત્રણ કર્યું છે એ કાબિલેદાદ છે. એક પુરુષ થઇને સ્ત્રીના મનોજગતમાં પ્રવેશવું અને એને કાવ્યમાં ઉતારવું એ સિદ્ધિ છે. આ જ કવિનું આવું જ હૃદયસ્પર્શી બીજું એક ગીત….     

લીલુડા પાંદડાની ઉછળતી વેલ, હવે કંકુના પગલાં દઇ ચાલી

રાખડીના તાંતણે બાંધેલું ફળિયું, હવે લાગે છે સાવ ખાલી ખાલી

દીકરીનો માંડવો જો સૂરજને ઘેર હોત, તો જાણત અંધારું શી ચીજ છે !

ફળના આંબામાં જે પાંદડા ઝૂલે, એની ભીતર કઇ મમતાનું બીજ છે ?

ધીમા પગલાથી ઉંબરો ઓળંગતી, આંસુની આંગળીને ઝાલી…..

દીકરી વળાવતાં એવો રિવાજ કે તળાવ સુધી હાર્યે તો જાવું

ઊઘલતી જાન ટાણે આખ્યું તો દરિયો ! કહે તળાવ સુધી વળાવા આવું ?

જાગરણની રાતે તું રમતી જે રાસ, એની ખોવાઇ ગઇ છે ક્યાંય તાલી…….

Advertisements

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s

શ્રેણીઓ

%d bloggers like this: