Posted by: readsetu | સપ્ટેમ્બર 3, 2018

કાવ્યસેતુ 79

प्रतिष्ठित दैनिक दिव्य भास्करमें (दैनिक भास्कर का गुजराती संस्करण) 2011 से प्रकाशित हो रही मेरी कोलम काव्यसेतुमें  (कविताओ का रसदर्शन) प्रकाशित दि. 263-2103   लेख – 79       

દિવ્ય ભાસ્કર > કાવ્યસેતુ 79 > 26 માર્ચ 2013

પીડ પિછાણો દેવ ! – લતા હિરાણી

રહીએ,  જેમ તમે  જી ! રાખો ! 

કાં અબોલા અમથી આવા, કૈ તો ડહાપણ દાખો !

વરત આખડી સૌ મૂકી દઉં, ના કોઈ પૂજું  દેવ

પૂછી  બીડું  પલક, ખીંટીએ  ટાંગુ  સઘળી   ટેવ 

ત્યાં જ  ઉડીએ , જ્યાં  ઉડાડે તમે દીધેલી પાંખો !

રહીએ,  જેમ તમે  જી ! રાખો !

મેં  ક્યાં  માંગ્યું ? સોને-રૂપે  માંઝી  દો  મનસૂબા

ઝળઝળિયાં દો, તો પણ મારે રતન-છલોછલ કૂબા

ધૂળધફોયા  ખોળે  જરાક, અમી  ર તો  નાખો !

રહીએ,  જેમ તમે  જી ! રાખો ! …… સંજુ વાળા

અત્યંત ભાવપૂર્ણ ભાષામાં, એક સ્ત્રી પોતાના પતિને વિનવણીઓ કરે છે. શરૂઆતના શબ્દો મીરાંબાઇની યાદ અપાવી દે, ‘મને ચાકર રાખો જી’ અલબત્ત એ શુદ્ધ ભક્તિની વાત હતી તો અહીં પતિ/પ્રિયતમને પ્રથમ મનાવવાની વાત છે. એ કઠોર અબોલા લઇને બેઠો છે, એ નઠોર નારાજ થઇને બેઠો છે, એને તલભાર પણ પરવા નથી પોતાની સ્ત્રીની એટલે જ એને આટલી બધી વિનવણીઓ કરવી પડે છે. કહે છે, જેમ તમે રાખો એમ જ હું રહીશ. મને બીજા કોઇ અભરખા નથી. બસ તમે થોડું ડહાપણ દાખવી આ અબોલા છોડો !!

નાયિકા વ્રત, બાધા, આખડી બધું જ છોડી દેવાની વાત કરે છે. કહે છે, મારે કોઇ દેવ-દેવીયે પૂજવા નથી. સાવ પોતાનું અસ્તિત્વ ઓગાળીને કહે છે કે તમે કહો તો પલક પણ તમને જ પૂછીને ઝપકાવું !! મારી બધી ટેવોને ટાંગી દઉં ખીંટીએ !! તમે આપેલી પાંખો અને એનાથી તમે કહો ત્યાં જ ઊડીએ !! એમ કરતાંય તમે રાજી થતા હો તો !! એમ કરતાંયે તમે અબોલા છોડતા હો તો !!

સ્ત્રીઓને સોના-રૂપાના ઘરેણાંની કેટલી હોંશ હોય છે !! મારે તો વ્હાલમજી એય નથી જોઇતા. અરે !! ઝળઝળિયાં દ્યો તોય મારે મન રતનથી છલોછલ કૂબા છે…. અહીં સુધી વાત પતિને મનાવતી પત્નીની લાગે છે. રિસાયેલા પ્રિયતમના અબોલા છોડાવવા મથતી સ્ત્રી અનુભવાય છે. પણ મૂળ વાત આ બધા પછી આવે છે…નાયિકા કહે છે, મારો આ ખોળો સૂનો છે. એને ધૂળથી ભરેલી પગલીઓથી ભરી મૂકનાર મારે જોઇએ છે. જરાક તો અમી નજર નાખો !! માતૃત્વની ઝંખનાથી ભર્યું ભર્યું આ ગીત કોઇ પણ ખાલી ખોળો ધરાવતી સ્ત્રીના મનને રણઝણાવી જાય. અહીં રાંદલમાનું ‘લીંપ્યું ને ગુંપ્યું મારું આંગણું, પગલીનો પાડનાર દ્યોને રન્નાદે, વાંઝિયામેણાં મારે દોહ્યલાં રે….ધોયોધફોયો મારો સાડલો, ખોળાનો ખુંદનાર દ્યોને રન્નાદે, વાંઝિયા મેણાં મારે દોહ્યલાં રે…’ યાદ આવ્યા વગર ન રહે…

બાળકને ઝંખતી સ્ત્રી શું શું કરી શકે એનું સરસ મજાનું આમાં ચિત્રણ છે. આમ આ શબ્દો પતિને ઉદ્દેશીને કહેવાયા હોય એમ લાગે છે પણ કેમ કે એ અબોલા લઇને બેઠો છે. કહે છે ને ‘કાં અબોલા અમથી આવા ?’ પણ બાળકની ખોટ રાખનાર ઇશ્વરને પણ આ કહી શકાય. આખુંયે ગીત એકદમ સરળ શબ્દોમાં સ્ત્રીના મનોભાવોનું સુંદર ચિત્રણ આપે છે. એના હૃદયની ઝંખના ઉત્કટ રીતે વ્યક્ત કરે છે અને આ ઉત્કટતા જ કાવ્યને ઉત્તમ કક્ષામાં મૂકી આપે છે. અહીં પતિને સંપૂર્ણ સમર્પિત સ્રીની વાત છે. એમના બીજા એક કાવ્યમાં આપણે કૃષ્ણને સમર્પિત મીરાંની છબિ નિહાળીએ…

તન-તંબુર એકરાગ બજે બસ એક રંગ છલકાયો
લાલ, પીળા, પચરંગી માથે શ્યામલ રંગ છવાયો

એક કામળી, એક બાંસુરી, હૃદયે એક જ નામ
તન મેવાડે, મન જઈ મ્હાલે, મોરપિંચ્છને ધામ
પ્રીત પારખી, પ્રીતમ સીધ્ધો રંગમોલમાં ધાયો
લાલ, પીળા, પચરંગી માથે શ્યામલ રંગ છવાયો

મરુભોમની મુઠ્ઠી ધૂલિ, ભઈ અસુંવનની ભાષા
વ્યાકૂળ વિરહા, સ્વયમ વલ્લરી, જેની ઊંચી શાખા
ગાઈ ગાઈ-ને ગિરધરને તેં ચાહ્યો બહુ છતરાયો
લાલ, પીળા, પચરંગી માથે શ્યામલ રંગ છવાયો

  

                                    

Advertisements

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s

શ્રેણીઓ

%d bloggers like this: