Posted by: readsetu | સપ્ટેમ્બર 13, 2018

કાવ્યસેતુ 82

‘दिव्य भास्कर’ (‘दैनिक भास्कर’ का गुजराती संस्करण) 2011 से प्रकाशित हो रही मेरी कोलम ‘काव्यसेतु’में प्रकाशित 9-4-2103 लेख – 81
દિવ્ય ભાસ્કર > કાવ્યસેતુ 82 > 16 એપ્રિલ 2013
 
જીવવાનો હક – લતા હિરાણી
 
ક્યારે, ક્યારે, ક્યારે કહોને, ક્યારે મળશે અધિકાર ?
ટૂંપી નાખે શ્વસતાં પહેલાં, જન્મ્યાં પહેલાં મારે દીકરી
દીવડી ઝાંખી પાંખી, પ્રગટ્યા પહેલાં ઠારે
લૂખો રોટલો, લૂખ્ખાં હૈયાં, દીકરી કેરા ભાણે
જીવે તો શું પામે, એ તો જગ આખું યે જાણે
ઝીણાં ઝીણાં વણબોલેલાં દુખડાં કેવાં ભારે ?
નજરો ભૂખી ડાંસ; જે વાગે, ભૂંડુ બોલી મારે.
ઘુમટે ઢાંકે, ઘરમાં ગોંધે, લક્ષ્મણરેખા દોરે
’મર્યાદા’, ‘આમન્યા’, ‘ઘરની ઇજ્જત’ કહી હૈડું કોરે
કાઢી મૂકે, ધક્કેલી દે વાતવાતમાં ઘરની બહાર
કાચનું વાસણ, કાચો દોરો, આ તે શો સ્ત્રીનો સંસાર ?
ક્યાં જઇને કરવી ફરિયાદ ? કોને જઇ કરવો પોકાર ?
નારીનાં નરવાં જીવતરનો ક્યારે કહો, મળશે અધિકાર ? …………. સરૂપ ધ્રુવ
 
ભૃણહત્યા અને સ્ત્રીઓ પર થતા જુલમ, અત્યાચાર સામે આક્રોશભરી જબાનમાં લખતા કવયિત્રી સરૂપ ધ્રુવનું આ કાવ્ય એક દીકરી પર થતા જુલમને અને એને થતા અન્યાયને છાપરે ચડીને પોકારે છે. કવિતા વાંચતા જ સમજાય કે કવિતાના માધ્યમ દ્વારા કવયિત્રીનો ઇરાદો સૂતેલા લોકોને જગાડવાનો છે. એક છોકરીની / સ્ત્રીની સીધી સાદી વાત એ સરળતાથી પણ પૂરા આક્રોશથી અને પૂરા જુસ્સાથી કરે છે.
 
નાનકડી બાળા કહે છે, મને જન્મવાનોયે અધિકાર નથી. જન્મતાં પહેલાં મારા શ્વાસ રૂંધી નાખે છે. દીકરી તો એવી ઝાંખીપાંખી દીવડી છે જે પ્રગટે એ પહેલાં જ એને મા-બાપ ઠારી નાખે છે. કહો ને, મને જન્મવાનો ક્યારે અધિકાર મળશે ? આ પૃથ્વી પર હું નિર્ભય રીતે ક્યારે અવતરી શકીશ ? જન્મીયે ગઇ તો પછીયે મારા માર્ગમાં કેટકેટલાં રોડાં છે ? મને જીવીનેય શું મળવાનું છે ? ભાઇને ગરમ ને મને લૂખ્ખો રોટલો પીરસાય છે. આ ઉપરાંત રોજબરોજની જિંદગીમાં નાના મોટા કેટલા અન્યાય !! ઘરના કામનો ઢસરડો મારે જ ખેંચવાનો હોય. ચારેકોરથી ભૂખી નજરો મારે ખમવાની હોય. ગંદા શબ્દો મારા માટે જ !! મને ઘરમાં ગોંધી રાખવા માટે ઘૂમટાઓ પહેરાવે, બહાર નહીં નીકળવા માટે લક્ષ્મણરેખાની વાતો કરે અને એને વળી ‘મર્યાદા’, ‘આમન્યા’ કે ‘ઘરની ઇજ્જત’ જેવા રૂપાળાં નામો આપે !!
 
અમારે માટે કોઇ સુરક્ષા નહીં. અમને ગમે ત્યારે ઘરની બહાર ધક્કો મારીને કાઢી મૂકે !! જાણે અમે કાચનું વાસણ !! કે કાચો દોરો !! તોડીને ફેંકી દીધો !! આ તે કેવો સ્ત્રીનો સંસાર છે ? આ દુખ ક્યાં જઇને કહેવું ? કોને પોકાર કરવો ? કોણ અમારી વાત સાંભળશે અને કોણ અમને ન્યાય આપશે ? નારીના નરવા જીવતરનો કહો ને ક્યારે અધિકાર મળશે ? અત્યારે તો ક્યાંય કોઇ આરો કે સુખનું કિરણ સુદ્ધાં દેખાતું નથી !! આ કાવ્યમાં નરી લાચારી પ્રગટે છે તો આક્રોશની જ્વાળાઓ પ્રગટાવતું એમનું જ બીજું જાણીતું કાવ્ય અહીં જરૂર નોંધવું પડે.
 
સળગતી હવાઓ શ્વસું છું હું, મિત્રો !
પથ્થરથી પથ્થર ઘસું છું હું, મિત્રો !
હજારો વરસથી મસાલો ભરેલું ખયાલોનું શબ છું
ને ખડખડ હસું છું
મળ્યો વારસો એને દાંત ને ન્હોરનો, બસ !
અસરગ્રસ્ત ભાષા ભસું છું હું, મિત્રો !
અરીસા જડેલું નગર આખું તગતગ,
પથ્થર બનીને હું ધસમસ ધસું છું,
તિરાડોની વચ્ચેનું અંતર નિરંતર,
તસુ બે તસુ બસ, ખસું છું હું, મિત્રો !
સવારે સવારે હું શસ્ત્રો ઉગાડું,
હથેલીમાં કરવતનું કૌવત કસું છું,
પછી કાળી રાતે, અજગર બનીને,
મને પૂંછડીથી ગ્રસું છું હું, મિત્રો !
નથી મારી મરજી, છતાં પણ મરું છું,
સતત ફાંસલામાં ફસું છું હું, મિત્રો !
પણે દોર ખેંચાય, ખેંચાઉં છું હું,
અધવચ નગરમાં વસું છું હું, મિત્રો !
Advertisements

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s

શ્રેણીઓ

%d bloggers like this: