Posted by: readsetu | ઓક્ટોબર 1, 2018

કાવ્યસેતુ 87

दैनिक दिव्य भास्करमें 2011 से प्रकाशित हो रही मेरी कोलम काव्यसेतुमें प्रकाशित दि. 215-2103 लेख 87

દિવ્ય ભાસ્કર > કાવ્યસેતુ 87 > 21 મે 2013

પરણવું એટલે શું ? – લતા હિરાણી   

વધુમાં વધૂ અમારે તો વધુ જ સિદ્ધ થવાનું હતું

તે થયાં

પણ તમારું એવું છે કે

વધૂમાં બધું તો તમને દેખાતું નથી

એટલે વધૂ+બધુંની શોધ તમારી અટકે શાની ?

આ અમે બળીએ છીએ છતાં કેટલાય બાપ

તમારે માટે સપ્તપદી નિહાળી રહ્યા છે.

બોજ તો હતા જ અમે

પિતાને અને પતિનેય !

પણ એમને ખબર જ નહીં પડતી હોય કે

એમણે ઉતારેલો બોજ કેટલો વહેલો

ચિતા પર ચડી જાય છે તે !!

પણ એમાં વાંક એમનો નથી

રાખ થનારનો છે.

વાંક પીલનારનો નથી, શેરડીનો છે.

શેરડી લાઠી થાય તો જ બદલાશે એ વ્યાખ્યા કે

પરણવું એટલે કમસે કમ પરણવું તો નહીં જ !! ….. રવીન્દ્ર પારેખ

સ્ત્રી શોષણ, સ્ત્રી પર થતા અત્યાચાર અને એણે સહેવા પડતા જુલ્મોની વાત પણ જરા જુદી રીતે અહીં કવિ શ્રી રવીન્દ્ર પારેખની કવિતામાં વ્યક્ત થઇ છે. સ્ત્રીઓના શોષણનું નામ પડે એટલે શહેરોમાં વસતી ભણેલી ગણેલી અને આધુનિક પ્રજાને એ સવાલ જરૂર થાય કે હવે સમાજ બદલાયો છે, ખરેખર આવું છ્હે ? જી હાં, સમાજ બદલાયો જરૂર છે પણ આવો વર્ગ કેટલા ટકા ? ગામડામાં વસતી પ્રજાનો મોટો વર્ગ અને શહેરોમાં પણ ઘણો મોટો વર્ગ હજુ આ મનોદશામાં જીવે છે. જરા બારીક નજર નાખીએ તો એના ઉદાહરણો ચારે બાજુ મળી આવશે.

વધુ અને વધૂના અર્થભેદનો ઉપયોગ કરી કલાત્મક રીતે કવિ આ અછાંદસ કાવ્યની શરૂઆત કરે છે. દીકરી તરીકે જન્મીને આખરે અમારે ક્યાં કશું સિદ્ધ કરવાનું હતું, સિવાય કે વધૂ !! તમે પરણાવ્યાં પરણી ગયાં !! આ એક જ અમારું જીવન કાર્ય હતું. પણ એટલેથી તમને સંતોષ નથી. પત્ની તરીકેની ફરજો નિભાવ્યા પછીયે તમારી આગળ શોધ ચાલુ જ છે. તમારે જે કંઇ જોઇએ છે એ બધું તમને અમારામાં મળતું નથી… એટલે જ કદાચ અમારે અત્યાચારો સહેવા પડે છે. કવિ આગળ કહે છે, જુઓને આ અમે બળી મરીએ છીએ તોયે કેટલાય પિતાઓ પોતાની પુત્રી માટે સપ્તપદી નિહાળી રહ્યા છે. એમની આંખ નથી ખુલતી કે કોઇ દિવસ એમની દીકરીનો પણ આવો વારો આવી શકે…..

દીકરી હોય કે સ્ત્રી, એ પહેલાં પિતાને માટે અને પછી પતિને માટે કોઇને કોઇ રીતે બોજ બની રહે છે અને બોજથી હંમેશા છુટકારો જ મેળવવાનો હોય !! પિતા પરણાવીને બોજ હળવો કરે છે પણ તેને ખ્યાલ નથી કે તેણે ઉતારેલો બોજ કેટલો જલ્દી ચિતા પર ચડી જાય છે !!

વાત હવે જામે છે. કવિને આમાં કોનો વાંક દેખાય છે ? અહીં જરીક હટકે વાત છે. સ્રી લાચાર શા માટે છે ? એ શા માટે કોઇની ગુલામ છે ? શા માટે એ પિયર કે સાસરે બધે જ પરાધીનતા અનુભવે છે ? કવિને આમાં શોષણ કરનારનો નહીં, શોષિત થનારનો વાંક દેખાય છે. સળગાવનારનો નહીં, રાખ થનારનો વાંક દેખાય છે. એ કહે છે, શેરડી લાઠી બની સામે મંડાશે તો જ એને ચૂસીને છોતરાં કરવા ઇચ્છનાર સમાજ બદલાશે. તો જ સમાજ સમજશે કે પરણવું એટલે કમસે કમ પરણવું તો નહીં જ…

શોષણની વાત વિદ્રોહમાં પલટાય છે. કવિતા અચાનક સૂર બદલે છે અને ભાવક પણ એ જ ક્ષણે એની સાથે સંમત થઇ જાય છે. એ આ કાવ્યની, એમાં વપરાયેલા શબ્દોની અને એની રજૂઆતની ક્ષમતા છે. આ રજૂઆત ખૂબ માર્મિક છે અને સમાજમાં બદલાવ આવા કાવ્યોથી જ આવે !!

 

 

Advertisements

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s

શ્રેણીઓ

%d bloggers like this: