Posted by: Setu | ઓક્ટોબર 16, 2019

Kavyaswad Ujas

ઉજાસ

નવચેતન > સપ્ટેમ્બર 2016

વરસે નવલખ ધારે રે વરસાદ સાંભળું,
ધસમસતી ઘુમ્મરીઓ ખાતી યાદ સાંભળું.

અન્દર બાહર સરખો રે ઉન્માદ સાંભળું,
જળરૂપે હા એ જ પરિચિત સાદ સાંભળું.

અમે રહી ગયા કોરા રે ફરિયાદ સાંભળું,
સપનાંનો જન્મો જૂનો અપવાદ સાંભળું.

એકલતાના આંગણનો સંવાદ સાંભળું,
થતો કડાકાબન્ધ એ અનુવાદ સાંભળું.

સીમ ભરીને ટહુકે રે અવસાદ સાંભળું,
હતો તું થકી કદીક જે આહલાદ સાંભળું.  રાજેશ વ્યાસ મિસ્કીન

સામાન્ય રીતે ગઝલના દરેક શેર એક જુદું જ ભાવજગત રચતા હોય છે પણ આ ગીત જેવી લાગતી વરસાદી ગઝલમાં નવલખ ધારે વરસતા વરસાદનો ઉન્માદ સતત સંભળાય છે. આખીયે ગઝલમાં ‘રે’ શબ્દ એક મીઠો લય પ્રગટાવે છે. કવિ, ગઝલકાર રાજેશ વ્યાસ ‘મિસ્કીન’નો ગઝલવિશ્વમાં એક આગવો અવાજ છે અને નિજી મિજાજ છે. ભગવા રંગે રંગાયેલી અને પરમનો નાદ પ્રસરાવતી એમની આ ગઝલ વરસાદી મિજાજને વ્યક્ત કરે છે પણ એમાંય એમનો અનહદનો નાદ તો સંભળાયા જ કરે છે. નવલખ ધારે વરસતા વરસાદથી યાદોની ધસમસતી ઘુમ્મરીઓ મનમાં પ્રવેશી જાય છે. ઉન્માદ અંદર-બહાર એકસરખો વ્યાપી જાય છે અને જળની ધારાઓમાં એ જ પરિચિત સાદ સંભળાય છે.

ક્યાંક અધૂરી આશાઓ, અરમાનો ફરિયાદ કરે છે કે આ વરસતા વરસાદમાં યે અમે કોરાં રહી ગયાં !! સાથે સૌ છે, ચારે કોર બધાંથી વીંટળાયેલું મન એકલું જ છે અને એકલતાના ખડક પર એ જન્મોથી કોઇની પ્રતિક્ષા કરી રહ્યું છે અથવા તો એણે સ્વીકારી લીધું છે કે આખરે એકલતા એ જ સૌની સાચી સાથી છે એટલે જ પછીના શેરમાં એકલતાના સંવાદની વાત થાય છે. વાત જ નહીં એનો કડાકાબંધ અનુવાદ પણ કવિ સાંભળે છે. એકલતાના સંવાદનો અનુવાદ… કેટલું સુંદર કલ્પન છે ! આ વરસાદમાં થતા કડાકા નથી, એ એકલતાનો મન પર ફરી વળતો વ્યાપ છે.

સીમમાં જે  ટહુકે છે એ બીજું કંઇ નથી, મનમાં પ્રવેશી ગયેલો અને ઘર કરી ગયેલો અવસાદ છે. ભલેને એ ટહુકા સ્વરૂપે હોય !! દૃષ્ટિ એવી સૃષ્ટિ જાણીતો મુહાવરો છે પણ એ જીવનના સનાતન સત્યને વ્યક્ત કરે છે. રણમાં પણ આશાના કિરણો રેલાતા દેખાય અને ભર્યુંભાદર્યું ઘર પણ ખાવા દોડે એ મનની અવસ્થાનો આયનો છે. બહાર કંઇ પણ હોય, માનવીના ચિત્તની જે અવસ્થા છે એ પ્રમાણે જ એના મનમાં એનું ચિત્ર ઝીલાય છે. આ ગઝલ એનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે પણ અહીં માત્ર વિષાદ કે અવસાદની વાત નથી, એક પરમ તત્વ જે પાસે હતું અથવા છે એનો આહલાદ પણ કવિ આ વરસતા વરસાદની નવલખ ધારાઓમાં અનુભવે છે.

વરસતો વરસાદ એ એવી ઋર્‍તુ છે કે જે બાળકથી માંડીને વૃદ્ધ સુધી સૌને અસર કરે છે. પ્રેમીજન માટે આ વિશેષ ઉમંગથી ભરીભરી ઋતુ છે તો અલખને આરાધનારા પણ એનાથી અળગા નથી રહી શકતા. એની દૃષ્ટિ અલગ હોય, એની અનુભુતિ પણ અલગ હોય પણ આખરે એ ચિત્તને ચલાયમાન કરનાર તો ખરી જ..

આ ગઝલનો કાફિયા ‘સાંભળુ’ એ એક એવો સુંદર ધ્વનિ ઊભો કરે છે જે ભાવકના ચિત્તને ઝંકૃત કરી રહે છે.

આખીયે ગઝલમાંથી પસાર થતાં ભાવકના કાન પણ કશુંક મનગમતું સાંભળવા તૈયાર થઈ જાય છે.  


પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s

શ્રેણીઓ

%d bloggers like this: